Shogun

Shogun kimdi, imparator ne yaptı?

Seii taishogun unvanı önce Heian döneminde, 8. ve 9. yüzyılda, kuzeydeki sınırda görevlendirilen komutanlara verilirdi. Minamoto no Yoritomo 1185’te savaşçı sınıfın başına geçince unvan yeniden canlandı. Yoritomo 1192’de seii taishogun oldu; tarihçiler Kamakura bakufu’nun başlangıcı için 1185 ya da 1192’yi gösterir.

Unvanı imparator verirdi, ama emirler Kamakura’dan, sonra Kyoto’dan ve Edo’dan çıkardı. İmparator Kyoto’da saray ve törenlerin başında kaldı. Shogun vergiyi, toprağı ve orduyu yönetti.

Bu düzen kesintisiz sürmedi. İmparator Go-Daigo 1333’te Kamakura bakufu’nu devirdi. Ashikaga Takauji ise 1336’da Kyoto’da yeni bir askerî hükümet kurdu. Dönemlerin ayrıntısı için Samurai Çağı bölümüne bak.

Üç hanedan nasıl ayrılır?

Bakufu, shogunun çadır hükümetinden gelen “askerî yönetim” demektir. Üç büyük bakufu’yu başkente ve yıllara göre ayırırsan müzedeki tabelalar kolaylaşır.

Kamakura ve Muromachi dönemlerini ayrı sayfalarda bulursun: Kamakura, Muromachi ve Edo.

Gücü her zaman shogun mu kullandı?

Hayır. Kamakura’da son altı shogun imparatorluk ailesinden çocuk prenslerdi. Yönetimi Hojo naipleri yürüttü. Sengoku yıllarında Ashikaga shogunları da çoğu zaman figüran kaldı; asıl söz Hosokawa ailesinden gelen kanrei’lerdeydi.

Güçlü olup shogun olmayan isimler de var. Taira no Kiyomori daijo-daijin (başbakan benzeri üst makam) oldu. Toyotomi Hideyoshi kampaku, yani imparatorun naibi unvanını aldı. Oda Nobunaga’ya ise ölümünden yaklaşık bir ay önce shogunluk önerildi. Nobunaga ve Hideyoshi dönemini Sengoku sayfasında bulursun.

Bu yüzden “shogun = Japonya’nın kralı” demek eksik kalır. Shogun, askerî sınıfın en yüksek makamıydı. Sarayın üst makamları ayrı bir dünyaydı.

1867’de ne oldu?

Nijo Kalesi, Tokugawa Ieyasu’nun Kyoto’ya geldiğinde kalacağı yer olarak 1603’te yapıldı. Kale yaklaşık 260 yıl sonra shogunluğun sonunu da gördü. Son shogun Tokugawa Yoshinobu 1867’de iktidarı imparatora geri verme kararını Kyoto’daki Nijo Kalesi’nde açıkladı. Bu karar Taisei Hokan (“yönetimin imparatora iadesi”) olarak anılır. Ardından Boshin Savaşı çıktı ve 1868’de Meiji dönemi başladı. Edo’nun adı o yıl Tokyo oldu.

Edo Kalesi’nin ana kulesi bundan çok önce, 1657’deki büyük Meireki yangınında yanmış ve bir daha yapılmamıştı. Bugün kule yerine yalnızca taş kaide durur. Yeni dönemin hikâyesi için Meiji sayfasına geç.

Müze tabelalarında sık geçen terimler

Kale ve müze açıklamaları aynı beş kelimeyi tekrar eder. Bunları bilirsen bir salonun kime ait olduğunu hızlı anlarsın.

İzleri nerede görürsün?

Nijo’da ayrı bir kapıdan girilen Honmaru Sarayı için ek ¥1.000 gerekir ve önceden rezervasyon şarttır. Resmî site bileti ziyaretten 30 gün önce satışa çıkarır.

İki yarım günlük rota

Kyoto, sabah: Nijo Kalesi’ne açılışta git. Ninomaru Sarayı’ndaki geniş salonlar shogunun kabul törenlerini anlatır. Öğleden sonra Kinkaku-ji ile Ashikaga zevkini karşılaştır.

Tokyo, sabah: Doğu Bahçeleri’ne Otemon Kapısı’ndan gir. Tenshudai, yani yanan ana kulenin taş kaidesi, bahçenin en yüksek noktalarından biridir. Çevredeki Fujimi-yagura gibi gözetleme kuleleri Edo döneminden kalmadır. Bir iki saatini ayır; girişte bagaj kontrolü yapıldığı için büyük çanta taşıma.

Hangi durumda hangisi?

• Tek yarım günün varsa: Kyoto’daysan Nijo, Tokyo’daysan Doğu Bahçeleri. Nijo’da iç mekân gezersin, bahçelerde ise açık hava yürüyüşü yaparsın.
• Yağmurlu bir gündeyse: Nijo’nun Ninomaru Sarayı çatı altında gezilir. Doğu Bahçeleri’nin büyük kısmı ise açık havadadır.
• Bütçen sıkıysa: Doğu Bahçeleri ücretsiz. Nijo’da yalnızca ¥800’lik giriş biletiyle avluları ve bahçeleri gezip saraya girmeyebilirsin.
• Tarih meraklısıysan: Aynı seyahatte önce Nijo’yu, sonra Tokyo’daki Edo izlerini gez. 1867’deki karar ile Edo’nun Tokyo’ya dönüşmesi böylece art arda gelir.

Pratik notlar

• Kapalı günleri kontrol et: Doğu Bahçeleri pazartesi ve cuma kapalı; Nijo’da Ninomaru Sarayı ocak, temmuz, ağustos ve aralıkta salı günleri gezilemez.
• Kısa kapanış saatleri: Doğu Bahçeleri ekimde 16:30’da kapanır, kasımdan itibaren 16:00’da. Kış akşamlarında aceleyle gelme.
• Yürüyüş ayakkabısı al: Doğu Bahçeleri’nde taş yokuşlar var.
• Önceden oku: Tabelalar çoğunlukla Japonca ve İngilizce. Bu sayfadaki unvanları bilirsen levhaları çözmek kolaylaşır.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

Sıradaki adım