Japonya’da Deprem Çantası ve Ev Stoku

Acil çanta ile ev stoku arasındaki fark

Japonlar bu iki şeyi ayrı adlarla anar. 非常用持ち出し袋 (hijōyō mochidashi bukuro), evden çıkman gerektiğinde alacağın sırt çantasıdır. 備蓄 (bichiku) ise evde kalmaya devam ettiğinde yaşamını sürdürecek stoktur.

Japonya’da büyük depremlerden sonra pek çok kişi evinde kalır; buna 在宅避難 (zaitaku hinan, evde tahliye) denir. Sağlam bir binada oturuyorsan, kalabalık bir sığınaktan çok kendi evin daha rahat olur. Bu yüzden asıl yatırımı ev stokuna yap, çantayı ise hafif tut.

Kaç günlük stok, ne kadar su?

Başbakanlık’ın afet sayfası içme suyu ve yiyecekte 3 günü temel alıyor. Büyük çaplı afetlerde ise 1 haftalık stokun istendiğini yazıyor. Tarım Bakanlığı’nın ev stoku rehberi de “en az 3 gün ile 1 hafta, kişi sayısı kadar” ifadesini kullanıyor.

Aynı rehber, risk haritan gerektiriyorsa 2 haftalık stok düşünmeni öneriyor. Uzun süre su ve elektrik kesintisi beklenen bölgelerde, örneğin yokuşlu ve dar sokaklı mahallelerde, bu öneriyi ciddiye al.

Bu rakamlar yalnız içmek ve yemek içindir. Tuvalet ve temizlik için ayrıca kullanma suyu gerekir. Başbakanlık bunun için musluk suyuyla doldurulmuş bidon ya da dolu tutulan küvet öneriyor.

Stoku sürekli taze tutmanın yolu ローリングストック (rōringu sutokku) yöntemidir. Günlük alışverişte biraz fazla alırsın, en eskisini tüketip yerine yenisini koyarsın. Böylece stok ayrı bir depo değil, mutfağının bir parçası olur.

Acil çantada neler olmalı?

Listeyi üç gruba ayırmak, eksik olanı görmeyi kolaylaştırır. Her şeyi bir kerede alma; önce birinci grubu tamamla.

Hayati ihtiyaçlar

• Su: 500 ml’lik birkaç şişe; taşıması 2 litrelik şişeden kolaydır.
• Yiyecek: Pişirmeden yenebilen konserve, kraker (kanpan) ve alfa pirinç (arufa-mai).
• Portatif tuvalet: 携帯トイレ (keitai toire) torbaları; su kesilince ilk tükenen şeydir.
• İlk yardım: Yara bandı, gazlı bez, ağrı kesici ve kişisel ilaçların.

Bilgi ve iletişim

• Işık ve ses: El feneri ya da kafa lambası, düdük.
• Enerji: Dolu taşınabilir şarj cihazı ve kablosu, pilli radyo.
• Belgeler: Zairyū kādo, pasaport ve sigorta kartının kopyası; önemli numaraların kâğıt listesi.
• Nakit: Bozuk para ve küçük banknot; elektrik kesilince kartla ödeme durur.

Konfor ve hijyen

• Giysi: Bir takım yedek iç çamaşırı, yağmurluk, kalın eldiven.
• Hijyen: Islak mendil, tuvalet kâğıdı, maske, diş fırçası.
• Uyku: Alüminyum acil battaniye ve kulak tıkacı.

Ev stokunda ise bunlara ek olarak kartuşlu ocak (カセットコンロ, kasetto konro) ve yedek kartuşları, kibrit ve mum bulundur. Kartuşlu ocak, elektrik ve gaz kesildiğinde sıcak yemek yapmanın en pratik yoludur.

Bebek, çocuk, yaşlı ve ilaç kullananlar için

Standart listeler yetişkin ve sağlıklı biri için yazılır. Tarım Bakanlığı bebekler, yaşlılar, çiğneme ya da yutma güçlüğü olanlar, kronik hastalar ve gıda alerjisi olanlar için ayrı bir stok rehberi yayımlıyor.

• Bebek: Hazır sıvı mama (液体ミルク, ekitai miruku) ya da toz mama, temiz su, biberon, bez ve ıslak mendil.
• Küçük çocuk: Alıştığı atıştırmalık, küçük bir oyuncak ve çocuğun adı, kan grubu ve ailenin telefonu yazılı bir kart.
• Yaşlı: Yumuşak yiyecekler, yedek gözlük, işitme cihazı pili ve yürüme desteği.
• Düzenli ilaç: Birkaç günlük yedek ve ilaç kaydını gösteren お薬手帳 (okusuri techō) defterinin kopyası.
• Beslenme hassasiyeti: Helal ya da alerjiye uygun stok için etiket okumayı önceden yap; afet sonrası dağıtılan yardım her zaman uygun olmayabilir.

Yedek ilaç miktarını kendi doktorunla konuş. Japon klinikleri ve eczaneler hakkında bilgi eczane ve ilaçlar sayfasında.

İlk 72 saat neden önemli?

Büyük bir depremden sonraki ilk üç gün, kurtarma ve yangın söndürme çalışmalarının en yoğun olduğu dönemdir. Başbakanlık sayfası bu nedenle ilk üç gün civarında ortalığın karışık olduğunu, büyük şehirlerde gereksiz yere hareket etmemeni yazıyor.

Tokyo’nun yaklaşımı da aynıdır. Tokyo Metropolitan Polisi, büyük afette eve doğru yola çıkmak yerine iş yerinde ya da geçici barınakta kalmanı öneriyor. İşverenlere de çalışanlar için 3 günlük su ve yiyecek stoku tutmalarını tavsiye ediyor.

Bunun senin için anlamı, ilk üç günü dışarıdan yardım beklemeden geçirebilecek düzende olmaktır. Evde stok, iş yerinde küçük bir çanta ve ailenle buluşma planı bu üç günü yönetilebilir kılar.

Ev içi güvenlik ve mobilya sabitleme

Tokyo İtfaiyesi’ne göre son depremlerde yaralananların yaklaşık yüzde 30–50’si devrilen ya da kayan mobilyalar yüzünden yaralandı. Bu, sabitlemenin stoktan bile önce gelmesi gerektiğini gösteriyor.

• En etkili yöntem: Mobilyayı duvara vidalı L köşebentle sabitlemek.
• Kiracıysan: Duvarı delemiyorsan tavana dayanan teleskopik çubuk (突っ張り棒, tsuppari-bō) ile mobilyanın altına konan kaydırmaz takozu birlikte kullan.
• Yatak odası: Yatak ve çocuk odasında yüksek mobilya bulundurma; varsa devrildiğinde kapıyı kapatmayacak yöne koy.
• Cam ve buzdolabı: Cam kapaklara film yapıştır, buzdolabını kayışla sabitle.
• Mutfak: Ocağın yanında devrilebilecek eşya bırakma; deprem sonrası yangınların bir kısmı bundan çıkıyor.

Sallantı anında başını koru, sağlam bir masanın altına gir ve dışarı koşma. Yüksek eşyalardan uzaklaş ve çıkış yolunu açık tutmak için kapıyı aç. Bazı belediyeler yaşlı ve engelli haneler için sabitleme montajını ücretsiz ya da düşük ücretle yapar; ilçe belediyene sor.

Örnek senaryolar

Nazlı ve Koray, Yokohama’da bebekli aile: Üç kişilik 1 haftalık stok için 63 litre içme suyunu her ay 12’lik koli alarak iki ayda tamamlıyorlar. Bebek için sıvı mama ve bezi rōringu sutokku ile döndürüyorlar.

Gülay (33), Tokyo’da ofis çalışanı: Evine 15 km uzakta çalıştığı için masasının altında küçük bir çanta tutuyor: su, enerji barı, düz ayakkabı ve şarj cihazı. Büyük depremde ilk gün ofiste kalacağını ailesiyle önceden konuşmuş.

Necdet (52), Nagoya’da tek başına yaşıyor: Kiralık dairesinde duvarı delemediği için dolapları tavan çubuğu ve kaydırmaz takozla sabitliyor. Tansiyon ilacının birkaç günlük yedeğini çantasında tutuyor.

Sık yapılan hatalar

• Yalnız çanta hazırlamak: Asıl ihtiyaç evde kaldığın günlerin stokudur.
• Tuvaleti unutmak: Su kesilince sifon çalışmaz; portatif tuvalet torbası stokun temel parçasıdır.
• Çantayı dolabın dibine koymak: Kapıya yakın, karanlıkta bulabileceğin bir yere koy.
• Son kullanma tarihine bakmamak: Yılda bir kez, örneğin 1 Eylül’de kontrol et.
• Sabitlemeyi ertelemek: Yaralanmaların önemli bir kısmı devrilen mobilyadan geliyor.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

Sıradaki adım