Ulaşım

Bilet makinesi (kenbaiki) nasıl kullanılır?

İstasyondaki bilet makinesine 券売機 (kenbaiki) denir. Makinenin üstünde, bulunduğun istasyondan diğer istasyonlara ücretleri gösteren bir harita (運賃表, unchinhyō) bulunur. Gideceğin istasyonun ücretini haritada bulur, makinede o tutarı seçersin. Ekranların çoğunda English düğmesi vardır, ama Japonca düğmeleri tanımak işini hızlandırır.

Ücreti bulamazsan en ucuz bileti alıp yolculuğa başlayabilirsin. İnerken çıkış kapısının yanındaki ücret farkı makinesinde eksik tutarı ödersin. Bu işleme 乗り越し精算 (norikoshi seisan) denir ve tamamen olağandır. Uzun mesafeli ve rezerve koltuklu biletlerin nasıl alınacağını Tren bileti alma rehberinde bulursun.

Bilet gişesi ve istasyon görevlisi

JR istasyonlarında rezerve bilet ve pass işlemleri için personelli gişeye みどりの窓口 (midori no madoguchi) denir. Turnike yanındaki küçük ofiste ise istasyon görevlisi (駅員, ekiin) bulunur. Makinenin yapamadığı işlerde bu iki noktaya gidersin.

IC kart: yükleme, bakiye ve eksik ücret

Suica, PASMO ve ICOCA gibi ulaşım kartları turnikeye dokundurarak geçmeni sağlar. Bu kartlar 2013’ten beri ülke genelinde ortak bir ağda birbirleriyle uyumlu çalışır. Kartı yüklemek için istasyondaki bilet makinesini ya da yalnızca yükleme yapan チャージ機 (chāji-ki) makinesini kullanırsın. Kart türleri ve hangisinin sana uygun olduğu IC kartları bölümünde anlatılır.

Çıkış turnikesi kapanır ve ekranda 残額不足 yazarsa bakiyen yetmemiştir. Geri dönüp turnikenin yanındaki 精算機’e git, kartını yerleştir ve eksik tutarı nakit ödeyerek yükle. Ardından turnikeden tekrar geçebilirsin. IC kartın markette ödeme için nasıl kullanıldığını Market sayfasında bulursun.

Peron, yön tabelası ve tren türleri

Japonya’da peronlar numarayla gösterilir: 1番線 (ichi-bansen), 2番線 (ni-bansen). Tabelada peron numarasının yanında trenin gittiği son durak ya da yön yazar. 〜行き (~yuki) trenin son durağını, 〜方面 (~hōmen) ise genel yönünü gösterir. Doğru perona çıkmak için gideceğin istasyonun bu tabelalardaki yönle aynı tarafta olduğundan emin ol.

Hızlı trenler senin ineceğin durağı atlayabilir. Tabelada yalnızca durduğu istasyonlar yazar; emin değilsen perondaki görevliye “___ ni tomarimasu ka?” diye sor. JR hatlarında 特急 trenlere binmek için çoğu zaman ayrıca ekspres bileti gerekir. Özel demiryollarında bu kural şirkete göre değişir. Tren türlerinin ayrıntısı Tren rehberinde yer alır. Yol sorma kalıpları ise Temel Cümleler sayfasındadır.

İstasyon ve tren anonsları nasıl anlaşılır?

Anonslar hızlı okunur, ama neredeyse her zaman aynı kalıpla kurulur. Kalıbı tanıdığında yalnızca istasyon adını ve peron numarasını dinlemen yeterli olur. Perondaki ve trendeki en sık anonslar şunlardır:

Trenin içindeki ekranlar aynı bilgiyi Japonca ve İngilizce olarak dönüşümlü gösterir. “O-deguchi wa hidarigawa desu” anonsu çıkış kapılarının sol tarafta olduğunu söyler. Kalabalık trende kapıya yaklaşmak için bu anonsu dinlemek işe yarar.

Aktarma, son tren ve gecikme

Büyük istasyonlarda aktarma koridorları uzun olabilir ve farklı şirketlerin hatları arasında ikinci bir turnikeden geçmen gerekebilir. Aktarma yönleri tabelalarda 乗り換え (norikae) yazısıyla ve hattın renk koduyla işaretlenir. Gecikme ve seferlerin durması durumunda kullanılan sözcükler de belirlidir.

運転見合わせ (unten miawase) gördüğünde tren şirketi çoğu zaman alternatif bir hattı ücretsiz kullanmana izin veren 振替輸送 (furikae yusō) başlatır. Bu durumda turnikedeki görevliden bilgi al. İşe ya da okula geç kalırsan çıkışta 遅延証明書 (chien shōmeisho) alabilirsin; birçok işyeri bu belgeyi kabul eder.

Örnek diyalog: görevliye aktarma sormak

Aşağıdaki konuşma, yanlış trene binen birinin istasyon görevlisiyle yaptığı kısa bir konuşmayı gösterir. Görevli genellikle peron numarası ve yön adıyla cevap verir, bu yüzden bu iki bilgiyi dikkatle dinle.

İstasyon çıkışlarını okumak

Büyük istasyonlarda onlarca çıkış bulunur ve yanlış çıkış seni hedefinden yüzlerce metre uzağa çıkarabilir. Çıkışlar yönlerle ya da harf-rakam kodlarıyla adlandırılır. 東口 (higashi-guchi) doğu çıkışı, 西口 (nishi-guchi) batı, 南口 (minami-guchi) güney, 北口 (kita-guchi) kuzey çıkışıdır. 中央口 (chūō-guchi) ise merkez çıkıştır. Metroda çıkışlar çoğu zaman A1, B3 gibi kodlarla gösterilir. Gideceğin yerin hangi çıkışa yakın olduğunu önceden harita uygulamasından kontrol edersen istasyon içinde kaybolmazsın. Çıkışı sormak için “___ ni ichiban chikai deguchi wa dore desu ka?” (___’e en yakın çıkış hangisi?) kalıbını kullanabilirsin.

Trende eşya unutursan ne söylersin?

Japonya’da trende unutulan eşyaların çoğu bulunur ve istasyonlarda toplanır. Hızlı davranırsan eşyana aynı gün ulaşma ihtimalin yüksektir. Görevliye şu bilgileri ver: hangi trene bindiğin, kaçıncı vagonda olduğun, saat ve eşyanın tarifi.

Eşya birkaç gün içinde bulunamazsa bir süre sonra polise teslim edilebilir. Kayıp eşyayı polise bildirmek için 遺失届 (ishitsu todoke) yaparsın. Görevliye telefon numaranı yazılı ver, çünkü sesli aramayı anlamakta zorlanabilirsin.

Taksi ve otobüste kullanılan kalıplar

Japon taksilerinde arka kapı otomatik açılır ve kapanır; kapıyı kendin çekmezsin. Ön camdaki işaret taksinin durumunu gösterir: 空車 (kūsha) boş, 賃走 (chinsō) dolu, 迎車 (geisha) rezervasyonlu yolcuya gidiyor demektir. Adresi Japonca yazılı göstermek, sözlü anlatmaktan çok daha güvenlidir.

Büyük istasyonların önünde taksi durağı (タクシー乗り場, takushī noriba) bulunur ve orada sıraya girersin. Durak dışında boş bir taksiyi elini kaldırarak durdurabilirsin. Taksi uygulamaları da yaygındır; uygulamada adresi Japonca seçtiğin için şoföre tarif etme ihtiyacı azalır. Gece saatlerinde ücrete 深夜割増 (shin’ya warimashi) adı verilen gece farkı eklenir. Yolculuk sonunda taksimetredeki tutarı ödersin; bahşiş verilmez. Büyük bavulun varsa şoföre “Toranku o akete moraemasu ka?” (bagajı açabilir misiniz?) diye sorabilirsin.

Otobüste binme ve ödeme

Japonya’da otobüs ödemesi bölgeye göre değişir. Tokyo’nun merkezindeki birçok otobüste önden binilir ve sabit ücret binerken ödenir. Birçok şehirde ise arkadan binilir ve ücret inerken önde ödenir. Mesafeye göre ücretli otobüslerde binerken bir numara fişi (整理券, seiriken) alırsın. Ön taraftaki ekranda bu numaranın karşısında ödeyeceğin tutar yazar.

Otobüste yüksek banknotla ödeme yapılamayabilir. Bozuk paran yoksa yolculuk sırasında, araç dururken 両替 makinesinde paranı bozdur. Karayolu ulaşımının diğer seçenekleri için Karayolu sayfasına göz at.

Sık hatalar ve kültürel notlar

• 〜行き’yi “ara durak” sanmak: Tabeladaki ad trenin son durağıdır. Senin durağın arada olabilir, ama hızlı tren orada durmayabilir.
• Taksi kapısını elle kapatmak: Kapı otomatiktir. Elle zorlamak hoş karşılanmaz.
• Kapıya koşarak binmek: “Kakekomi jōsha” anonsla özellikle uyarılan bir davranıştır ve kazaya yol açabilir.
• Otobüste büyük banknot uzatmak: Önceden bozuk para hazırla ya da IC kart kullan.

Kültürel not: sessiz vagon ve sıra

Japon trenlerinde telefonla konuşmak hoş karşılanmaz ve anonslarda telefonu sessize alman istenir. Öncelikli koltukların yakınında telefonu kapatman rica edilir. Perona çizilen işaretler, kapıların açılacağı yeri ve sıranın nerede kurulacağını gösterir. İnenler önce iner, sonra binilir. Sırt çantanı kalabalık trende önüne almak ya da bagaj rafına koymak da beklenen bir inceliktir. Bu alışkanlıklar, kalabalık saatlerde trenin dakikliğini korumaya yardım eder. Diğer günlük durumların dili için Günlük Japonca rehberine dönebilirsin.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

Sıradaki adım