JLPT N1 Kelime Listesi 3/6

Bu listeyi nasıl kullanırsın?

Tabloyu baştan sona ezberlenecek bir sıra gibi görme; onu eksiğini bulduğun bir araç gibi kullan. Kelimeler hiragana sırasına göre dizilidir; zorluk ya da sıklık sırası yoktur. Önce tabloyu baştan sona tara, anlamını üç saniyede söyleyemediğin kelimeleri işaretle ve yalnız onlarla çalış.

Liste birikimli değildir: N2 ve altındaki kelimeler burada yer almaz. N1’in sınav oturumları, bölüm barajları ve kelime sorularının mondai (soru grubu) türleri JLPT N1 rehberinde anlatılıyor. Bu sayfa o bilgileri tekrar etmiyor, yalnız bu 512 kelimenin içine bakıyor.

Tür sütunu JMdict sözlüğünün etiketlerinden üretilir. Bir kelime isim ve suru fiili etiketlerini birlikte taşıyorsa ikisini birden görürsün. Örneğin 合意 tek başına “mutabakat” demektir, 合意する biçiminde ise “anlaşmak” olur. Türkçe anlamlar İngilizce karşılıktan birebir çevrilmedi; her satır Japonca kullanıma bakılarak yazıldı.

Bu parçada hangi 512 kelime var?

Tablo ごうい (合意, mutabakat) ile açılır, さ, し, す satırlarını baştan sona geçer ve せいめい (声明, resmî açıklama) ile kapanır. Okunuşu aynı olan satırlar art arda gelir; örneğin しこう okunan dört kelime tabloda yan yanadır. Telefonda tabloyu yatay kaydırabilirsin.

Bu parçanın verisi neyi gösteriyor?

Bu parça, resmî ve yazılı Japoncada kangonun ne kadar ağır bastığını açıkça gösterir. 512 kelimenin 325’i tam iki kanjiden oluşur, 47’si tek kanjidir. Okunuşa göre bakınca tablonun yüzde 60’tan fazlası iki hecede toplanır: 315 kelime し ya da じ ile başlar. シ, シュ, ショ, シン, ジ, ジョウ ile başlayan onyomiler çok kalabalık bir gruptur ve bu kanjilerden türeyen kelimeler alfabetik sırada bu bölüme yığılır.

Gruplar birbirini dışlamaz; bir kelime isim ve zarf etiketini birlikte taşıyabilir, bu yüzden sayıların toplamı 512 etmez. Tablodaki en çarpıcı sayı i-sıfatlarınınki: yalnız beş tane var ve ikisi “çabuk” anlamını paylaşıyor. 素早い daha çok bir hareketin hızını anlatır (素早い対応: hızlı müdahale). すばしこい ise insanın ya da hayvanın çevikliğini anlatır ve konuşma diline yakındır.

Fiillerin dağılımı da dikkat çekici. 53 fiilin bir bölümü yazı diline özgüdür: 記す, 称する, 制する, 準ずる, 察する gibi. Bunları konuşmada 書く, 言う, 抑える gibi daha sade karşılıklarıyla duyarsın; N1 okuma metinlerinde ise resmî biçimleriyle karşına çıkarlar.

Hangi kelimeler aynı sesi paylaşıyor?

Bu parçada 56 kelime, 23 ortak okunuşa dağılıyor; yani her dokuz kelimeden biri tabloda en az bir eş seslisiyle yan yana. N1’de okunuştan kanji seçtiren yazım sorusu bulunmaz, ama bu bilgi seni kurtarmaz. Bağlama uygun kelime ve kullanım sorularında doğru şıkkı seçmek, dinlemede de duyduğun sesi doğru kelimeye bağlamak zorundasın.

Eş seslileri ayırmanın en güvenilir yolu, her birini tipik eşdizimiyle (birlikte kullanıldığı kelimeyle) öğrenmektir. Aşağıdaki tabloda her kelimenin yanına onu ele veren kısa bir öbek koyduk.

Eş seslilik tek tek kelimelerle de sınırlı kalmıyor. せい okunan 38 kelime tam 18 farklı kanjiyle başlıyor: 制, 製, 正, 精, 清, 静, 成, 生, 政, 盛 ve sekiz tekli kanji daha. しょう okunan 20 kelime 15 kanjiye, しん ile başlayan 34 kango 14 kanjiye dağılıyor. Bu yığınlarda ilk heceden sonuç çıkarma; anlamı ikinci kanji ya da cümlenin geri kalanı belirler.

仕 ve 差し ile başlayan kelimeler neden bu kadar çok?

Bu parçada 仕 ile başlayan 12 kelime var ve çoğunda 仕 bir anlam taşımaz, sesi temsil eder. 仕 burada する fiilinin し biçimini yazmak için kullanılır; yani 仕上げる kelimenin özünde “yapıp bitirmek” (し + 上げる) demektir. Bu mantığı bir kez kavrayınca aileyi tek seferde çözersin.

• Bitirme: 仕上がり (bitmiş hâl), 仕上げ (son rötuş), 仕上げる (tamamlamak).
• Kurma: 仕掛け (düzenek, tuzak), 仕掛ける (tuzak kurmak, kavga başlatmak), 仕組み (işleyiş).
• Hazırlama: 仕入れる (satmak için mal almak), 仕立てる (elbise dikmek), 仕付ける (teyellemek).
• Yönetme ve sonuç: 仕切る (bölmek, işi idare etmek), 仕様 (yol, teknik özellik), 仕舞 (son).

差し ailesi farklı çalışır: 差す fiilinden gelen bu önek, ardından gelen fiile çoğu zaman resmî bir ton ya da yön katar. Parçada dört örnek var: 差し出す (uzatmak, sunmak), 差し引く (tutardan düşmek), 差し支える (engel olmak) ve 差し掛かる (bir yere ya da döneme yaklaşmak). Aynı kanji 差額 ve 差異 kelimelerinde ise onyomi (Çince kökenli okunuş) さ ile okunur ve “fark” anlamını korur.

Japonya’da bu ailenin iki üyesini neredeyse her gün duyarsın. 差し支えなければ (sakıncası yoksa) kibar bir rica açılışıdır. Maaş bordrosunda ise vergi ve sigortanın 差し引かれる, yani brüt tutardan düşüldüğünü görürsün.

Küçük っ ve uzun ünlü bu parçada nerede tuzak kurar?

Bu parçada okunuşunda küçük っ bulunan 20 kanjili kelime var ve hepsi aynı kurala uyar. Sonu つ ile biten bir onyomi k, s, t ya da h sesinin önünde っ olur; h de p’ye döner. Sonu く ile biten onyomi ise yalnız k sesinin önünde っ olur. Kanji okuma sorusunun yanlış şıkları sık sık tam bu noktadan kurulduğu için kuralı örneklerle oturt.

Aynı kural 失格 (しっかく), 失調 (しっちょう), 質素 (しっそ), 嫉妬 (しっと), 察する (さっする) ve 若干 (じゃっかん) satırlarında da işler. 十分 satırı ise ayrıca not almaya değer: burada じっぷん, yani “on dakika” demektir. Ortak kullanım kanjileri listesi 常用漢字表, 十 için ジッ okunuşunu verir ve ジュッ okunuşunun da kullanılabildiğini not düşer; “yeterli” anlamındaki じゅうぶん ise ayrı bir kelimedir.

Uzun ünlü de bu parçada en az küçük っ kadar önemlidir. Parçada kısa しょ ile başlayan 17 kelime ve uzun しょう ile başlayan 20 kelime var; しゅ ve しゅう için de durum benzer. Şu çiftleri yüksek sesle okuyarak ayır:

• 所在 しょざい (bulunduğu yer) ile 詳細 しょうさい (ayrıntı)
• 所属 しょぞく (bağlı olma) ile 消息 しょうそく (haber, iz)
• 主食 しゅしょく (temel besin) ile 修飾 しゅうしょく (süsleme, niteleme)
• 主任 しゅにん (sorumlu şef) ile 収容 しゅうよう (barındırma)

Hangi satırlarda beklemediğin bir okunuş var?

Bu parçada bazı kanjili kelimeler, alışık olduğun okunuşla değil, daha seyrek bir okunuşla listelenmiş. Bunlardan bir kısmı gerçekten iki ayrı kelimedir ve ikisini de bilmen gerekir. Bir kısmı ise kaynak listenin eski ya da nadir bir okunuşu olduğu gibi aktarmasından gelir.

Sekiz satır ise ayrı bir grup oluşturur: 強気 (ごうぎ), 殿 (しんがり), 天皇 (すめらぎ), 地方 (じかた), 洒落 (しゃらく), 丈夫 (じょうふ), 認める (したためる) ve 僕 (しもべ). Bu okunuşlar, veri setinin seviye kaynağı olan Jonathan Waller listesinde de aynen yer alıyor; yani bir aktarım hatası değil. Yalnız しもべ satırında Waller listesi kanji vermiyor; 僕 yazımı veri setinin eşleştirmesinden geliyor. Yine de gündelik Japoncada bu kelimeleri neredeyse her zaman つよき, どの, てんのう, ちほう, しゃれ, じょうぶ, みとめる ve ぼく okunuşlarıyla görürsün.

常用漢字表 da bu tabloyu destekler. Liste 認 için yalnız ニン ve みとめる, 僕 için yalnız ボク okunuşunu verir; 皇 satırına da “天皇 テンノウ okunur” notunu düşer. Bu sekiz satırı ayrı kelime gibi ezberleme; tanıdık okunuşu öğrendikten sonra “bu kanjinin bir de böyle bir okunuşu var” diye not al.

Japonya’da yaşarken bu kelimeler nerede karşına çıkar?

Bu parça, Japonya’da yaşayan birinin hastane, iş yeri ve resmî daire kapısında okuyacağı kelimelerle dolu. N1 hedefin olmasa bile bu satırların bir kısmını hayat seni öğrenmeye zorlar. Aşağıdaki gruplar, tablonun içinden seçtiğimiz kullanım alanlarıdır.

• Hastane: 歯科, 小児科, 産婦人科, 耳鼻科, 診療, 処置, 出産, 産後, 産休. Tabelada 耳鼻科 yerine, Sağlık Bakanlığının ilan edilebilir bölüm adları arasında sayılan 耳鼻いんこう科 da yazabilir; 産婦人科 da 産科 ya da 婦人科 diye ayrılabilir.
• İş yeri: 出社, 上司, 主任, 社宅, 就業, 昇進, 辞職, 採用, 人材, 従業員, 庶務, 私用. 私用 (kişisel iş) ile 私物 (kişisel eşya) iş yeri kurallarında yan yana geçer.
• Para ve vergi: 申告, 所得, 資産, 残高, 差額, 差し引く, 清算, 実費, 出費, 収支. Yıllık vergi beyanı 確定申告 diye anılır.
• Ulaşım ve ev: 始発, 準急, 時刻表, 徐行, 水洗, 下取り, 湿気る. 徐行 levhası “yavaş git” demektir.
• Meclis ve haber: 参議院, 衆議院, 政権, 政策, 首脳, 声明, 制定, 審議, 採決, 条約.

Meclis grubunda güncel bir ayrıntı var. 参議院’nın resmî İngilizce sitesi, kurumun Ağustos 2026’dan beri İngilizcede “House of Councillors” yerine “Senate” diye anıldığını duyuruyor. Japonca adı değişmedi; tablodaki Türkçe karşılığı da bu yüzden “üst meclis, Senato” diye verdik.

Ev hayatından da bir not düşelim. 湿気る (しける) fiilinin ismi 湿気’dir; NHK Yayın Kültürü Araştırma Enstitüsünün yayın terimleri kurulu 2023’te シッキ okunuşunu önerilerden çıkardı ve シッケ’yi esas aldı. Bisküvin yumuşadığında この煎餅、湿気てる (bu kraker nem çekmiş) dersin.

Anlamı yakın hangi kelimeleri ayırman gerekir?

Eş sesliler kadar dikkat isteyen bir grup da anlamı birbirine yakın kangolardır. Kelime bölümünün kullanım sorusunda dört cümleden yalnız biri kelimeyi doğru kullanır; öbür üçü çoğu zaman yakın anlamlı başka bir kelimenin bağlamıdır. Bu parçadaki başlıca grupları aşağıda farklarıyla verdik.

Bir de aynı kun okunuşunu (Japonca kökenli okunuş) başka kanjilerle paylaşan fiiller var. Japonya Kültür Ajansına bağlı dil kurulu 2014’te bu tür kanjilerin kullanım örneklerini gösteren bir rapor yayımladı; bu parçadaki üç kelime orada ayrı başlıklarda geçiyor:

• 障る / 触る: 障る zarar vermek ya da canını sıkmaktır (夜更かしは体に障る); 触る elle dokunmaktır.
• 沈める / 静める / 鎮める: 沈める suya batırmaktır (石を池に沈める); 静める sakinleştirmek, 鎮める ise bastırarak yatıştırmaktır (暴動を鎮める).
• 勧め / 薦め / 進め: 勧め birini bir şey yapmaya yönlendirmektir (友人の勧めで); 薦め birini ya da bir şeyi önermektir (店員のお薦め); 進め ilerletmektir.

512 kelimeyi kaç haftaya yaymalısın?

Önerdiğimiz düzen, beş haftalık yeni kelime dönemi ve ardından bir haftalık genel tekrardır. Haftaları okunuş sırasına göre böldük; böylece aynı sesi paylaşan kelimeler aynı haftaya düşer ve onları karşılaştırarak çalışırsın. Yeni kelimeyi haftanın beş gününe yayar, kalan iki günü tekrara ayırırsan günlük yük 18–23 yeni kelimeye iner.

Tekrarın biçimi, süresinden daha önemlidir. 2008’de Science dergisinde yayımlanan bir deneyde (Karpicke ve Roediger), öğrendikleri kelime çiftleriyle tekrar tekrar sınanan katılımcılar gecikmeli testte belirgin biçimde daha iyi sonuç aldı. Aynı listeyi yalnız yeniden okuyan grupta bu kazanç görülmedi. Katılımcıların kendi başarı tahminleri ise bu farkı hiç yansıtmadı.

Bu bulgu senin için şu anlama gelir: tabloya bakıp “biliyorum” demek tekrar sayılmaz. Kartın ön yüzünde Japonca kelimeyi gör, okunuşu ve anlamı sesli söyle, sonra çevir. Kart hazırlamayı hızlandırmak istersen kelime kartları aracını kullanabilirsin.

Türkçe konuşan biri bu parçada neden avantajlı, nerede zorlanır?

Türkçe konuşan biri bu parçanın resmî kelimelerini, kendi dilindeki Arapça ve Farsça kökenli resmî kelimelere benzeterek daha kolay yerleştirir. Japoncada kango ile Japonca kökenli kelime arasındaki üslup farkı, Türkçede “anlaşmak” ile “mutabakat sağlamak” arasındaki farka çok yakındır. 合意 mutabakat, 合議 müzakere, 辞職 istifa, 申告 beyan, 承諾 rızadır; hepsi gazetede ve resmî yazıda yaşar.

する ile fiile dönüşen 150 isim de sana yabancı gelmez. Türkçede “istifa etmek”, “beyan etmek”, “teslim olmak” nasıl kuruluyorsa 辞職する, 申告する, 自首する da öyle kurulur. Kartına Japonca kelimenin yanına Türkçedeki “etmek” ya da “olmak” eşini yaz; hangi kelimenin fiil olarak kullanılabildiğini böylece daha kolay hatırlarsın.

Ses tarafında karışık bir tablo var. Küçük っ sana kolay gelir, çünkü Türkçede “dikkat” ya da “elli” derken ünsüzü zaten iki kat tutarsın. Uzun ünlü ise daha zordur: Türkçede ünlü uzunluğu yazıda nadiren görünür ve “hala” ile “hâlâ” gibi birkaç çift dışında anlam ayırmaz. 所在 ile 詳細 arasındaki fark tam olarak bu “hala/hâlâ” farkıdır; o yüzden uzun ünlüleri kart üzerinde ayrıca işaretle.

Hitap ekleri de dikkat ister. 様 ve さん Türkçedeki “Bey” ve “Hanım”a benzer, ama Japoncada kendi adına hiçbir zaman eklenmez. 女史 ise yalnız saygın, genellikle tanınmış kadınlar için kullanılan eski tonlu bir “Hanım”dır. 参上 ve 進呈 gibi alçakgönüllülük kelimelerinin sistemini keigo rehberinde bulursun.

Bu parçayla birlikte hangi sayfaları açık tutmalısın?

Üçüncü parça, altı parçalık N1 kelime dizisinin tam ortasındadır. Kelimeleri komşu parçalar, kanji tablosu ve kalıp sayfasıyla birlikte çalışırsan bağlantılar kendiliğinden kurulur.

• Geriye: か satırının sonunu, き, く, け, こ satırlarını ve ご satırının başını ikinci parçada bulursun.
• İleriye: せ satırının devamı ve た satırı dördüncü parçada.
• Dizinin başı: あ satırından başlamak istersen birinci parçayı aç.
• Kanji: 修, 視, 証 gibi bu parçada birden çok kelimede geçen kanjilerin on ve kun okunuşları N1 kanji tablosunda.
• Dilbilgisi: しかしながら, 強いて ve さぞ cümle içinde kalıplarla birlikte yaşar; bunları N1 dilbilgisi sayfasında pekiştir.
• Deneme: Kelimeleri soru biçiminde sınamak için N1 çıkmış sorular sayfasındaki alıştırmaları çöz.
• Büyük resim: Sınav takvimi, başvuru ve seviye seçimi JLPT ana sayfasında anlatılıyor.

Kelimeleri gerçek soru biçiminde görmek istersen JLPT’nin resmî sitesindeki örnek sorular sayfasını aç. N1 için 2018 tarihli setin kelime bölümü N1V.pdf adıyla, cevap anahtarı ise N1answer.pdf adıyla yer alıyor.

Pratik ipuçları

• Öbekle öğren: しこう okunan dört kelimeyi 嗜好品, 健康志向, 思考力, 施行日 gibi öbeklerle karta yaz.
• Kuralı uygula: 出, 実, 雑 ile başlayan kelimede ikinci hecenin ilk sesine bak; k, s, t, h ise っ bekle.
• Uzunluğu işaretle: しょ/しょう ve しゅ/しゅう çiftlerinde uzun ünlüyü kartında renkle ya da altı çiziliyle göster.
• 仕’yı する say: 仕 ile başlayan bir kelimede anlamı ikinci parçadan çıkar; 仕入れる “alıp stoklamak” demektir.
• Nadir okunuşu not et: したためる, しもべ, すめらぎ gibi satırları ayrı kart yapma; ana kelimenin kartına not düş.
• Hayattan bağ kur: Hastane, banka ve iş yeri kâğıtlarında bu parçanın kelimelerini ara ve bulduğunu kartına ekle.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

Sıradaki adım