Özel Demiryolları Rehberi

Özel hatlar neden önemli?

Büyük şehirlerin banliyölerinde ve birçok turistik bölgede özel şirketler JR’den daha doğrudan, bazen tek seçenektir. Kyoto ile Osaka arasında Hankyu ve Keihan şehir merkezine, Kawaramachi ve Gion’a daha yakın iner. Hakone’ye Odakyu, Nikko’ya Tobu, Nara ve Ise’ye Kintetsu, Koyasan’a Nankai ile gidersin. JR’nin yapısı için JR trenleri sayfasına bak.

• Özel hat seç: Gideceğin yer o şirketin ana hattı üzerindeyse ve JR aktarmalı gidiyorsa.
• JR seç: JR Pass’in varsa ve JR alternatifi makul sürede gidiyorsa.
• Karşılaştır: Rota uygulaması iki seçeneği süre ve ücretle yan yana gösterir.

Özel şirketlerin çoğu istasyonlarının çevresinde alışveriş merkezleri ve otel de işletir; büyük terminaller bu yüzden kalabalık ve karmaşık olabilir. İlk gününde birkaç dakika ayırıp istasyon haritasına bakmak, sonraki günlerde zaman kazandırır.

Tokyo bölgesindeki başlıca şirketler

Kansai ve diğer bölgeler

Bilet ve IC kart kullanımı

JR Pass ve JR’nin bölgesel pass’leri özel hatlarda geçmez. Buna karşılık Suica, PASMO ve ICOCA gibi IC kartlar büyük özel şirketlerin hepsinde kullanılır.

1. IC kartla gir: Turnikeye kartını okut; şirket değiştirdiğinde ücret otomatik hesaplanır.
2. Şirket değiştirirken: JR’den özel hatta geçerken çoğu zaman bir turnikeden çıkıp diğerine girersin.
3. Kağıt biletle: Her şirket için ayrı bilet alırsın; aktarma bileti satan otomatlar da vardır.
4. Ek ücretli tren: Romancecar ya da Skyliner gibi trenler için IC kartın yanında ayrı koltuk bileti gerekir.

Kart seçimi ve kullanımı PASMO rehberinde ayrıntılı anlatılıyor; Tokyo’da özel hatların çoğu PASMO ağındadır.

Ücret nasıl hesaplanır?

Her özel şirketin kendi ücret tablosu vardır ve ücret mesafeye göre artar. İki şirketin hattını aynı yolculukta kullanırsan iki ayrı ücret ödersin; bazı şirketler arasında küçük bir aktarma indirimi uygulanabilir. IC kart bu hesabı turnikede kendisi yapar, sen yalnız bakiyeni takip edersin.

• Kısa yolculuk: Şehir içi özel hat ücretleri çoğu zaman JR’ye yakındır.
• Ek ücretli tren: Romancecar ya da Skyliner gibi trenlerde temel ücretin üstüne koltuk ücreti eklenir.
• Doğrudan sefer: Bazı metro hatları özel hatlarla birleşik çalışır; aynı trende kalarak şirket değiştirebilirsin, ücret iki şirkete göre hesaplanır.

Tren adlarına dikkat

Özel şirketlerin tren kademeleri JR ile aynı anlamı taşımaz. Bazı şirketlerde “特急” (tokkyū, limited express) adı taşıyan trenlere normal biletle binilir. Bazılarında ise aynı ad rezervasyonlu, ek ücretli bir treni gösterir.

Kesin kuralı bilet otomatı ya da şirketin İngilizce sayfası gösterir. JR’deki kademe sistemini limited express sayfası anlatıyor.

Özel şirketlerin turist pass’leri

Birçok özel şirket yabancı turistlere ya da tüm ziyaretçilere bölgesel pass satar. Bu pass’ler yalnız o şirketin hatlarında ve anlaşmalı ulaşımda geçer.

• Hakone Freepass (Odakyu): Shinjuku’dan 2 gün 7.100, 3 gün 7.500 yen; Odawara’dan 2 gün 6.000, 3 gün 6.400 yen. Hakone’deki sekiz ulaşım türünü kapsar. Shinjuku sürümü Shinjuku–Odawara gidiş-dönüşü de içerir. Romancecar ile Hakone-Yumoto’ya tek yön için yetişkine 1.200 yen ek ücret ödersin.
• KINTETSU RAIL PASS 5day: Yetişkin 4.900 yen, çocuk 2.450 yen. Tüm Kintetsu hatları ve Iga Tetsudo hattı beş ardışık gün geçer; limited express ek ücreti dahil değildir. Dijital bilet olarak satılır.
• Diğer pass’ler: Tobu’nun Nikko bölgesi pass’leri ve Keisei’nin havalimanı kombine biletleri gibi seçenekler de var; fiyatları şirketin resmî sayfasından kontrol et.

Bu pass’leri JR’nin bölgesel pass’leriyle karıştırma; ikisi ayrı ağlarda geçer. JR seçenekleri bölgesel pass’ler sayfasında.

Havalimanına özel hatla

Tokyo’da Narita’ya Keisei, Haneda’ya Keikyu; Osaka’da Kansai Havalimanı’na Nankai, Nagoya’da Centrair’e Meitetsu gider. Bu hatlar çoğu zaman JR’den daha doğrudan ya da daha ucuzdur. Fiyat, süre ve karşılaştırma havaalanı transferleri sayfasında.

Havalimanı trenlerinde bavul alanı genellikle vagon kapılarının yanındadır. Ek ücretli ekspreslerde koltuk numaran biletinde yazar; ek ücretsiz trenlerde ise yoğun saatlerde ayakta kalabilirsin. Uçuşun gecikebileceğini düşünüyorsan ek ücretli bileti varıştan sonra al.

İstasyon adları ve aktarma

• Osaka: JR Osaka ile Hankyu ve Hanshin’in Osaka-Umeda istasyonları ayrı binalardır; aralarında yürürsün.
• Kyoto: Hankyu’nun merkez istasyonu Kyoto-Kawaramachi, Keihan’ınki Gion-Shijo’dur; JR Kyoto istasyonundan uzaktır.
• Tokyo: Shinjuku’da JR, Odakyu, Keio ve metro aynı istasyon kompleksindedir ama turnikeler ayrıdır.
• Zaman payı: Şirket değiştirirken aktarmaya beş-on dakika ekle.

Hangi gezi için hangi şirket?

Örnek: Hakone gününü özel hatla planlamak

1. Pass’i seç: Shinjuku’dan çıkıyorsan Shinjuku sürümlü Hakone Freepass gidiş-dönüşü de içerir.
2. Treni seç: Daha rahat gitmek istersen Romancecar için ek ücretli koltuk al; acelen yoksa normal Odakyu treni yeter.
3. Bölgede dolaş: Dağ treni, kablolu tren, teleferik ve göl teknesi pass’e dahildir.
4. Bavulunu bırak: Büyük bavulla Hakone’nin dar dağ trenlerinde hareket etmek zordur; bavulu otelde ya da istasyonda bırak.
5. Dönüşü planla: Hafta sonu akşamları Romancecar dolabilir; dönüş koltuğunu sabah ayır.

Kim özel hatlarla uğraşmasın?

• JR Pass’le uzun rota yapan: JR alternatifi makul sürede gidiyorsa pass’i kullanmak daha basittir.
• Yalnız şehir merkezinde kalan: Metro ve JR çoğu ihtiyacı karşılar; IC kart yeter.

Türkiye’den gelenler için notlar

• Birden çok şirket: Türkiye’de bir şehrin raylı sistemleri genelde tek kurumdandır. Japonya’da aynı istasyonda üç-dört şirket olabilir; turnike üstündeki şirket adını takip et.
• Tek kart her yerde: IC kart bu karmaşayı büyük ölçüde çözer; şirket değişse de kartla ödersin.
• Türkçe bilgi yok: Şirketlerin İngilizce sayfaları vardır; pass koşullarını oradan oku.

Örnek senaryo

Osmaniye’den dört kişilik bir arkadaş grubu: Tokyo’dan Hakone’ye iki günlük bir gezi planlıyorlar. Shinjuku’dan Hakone Freepass alıyor, gidişte Romancecar için kişi başı ek ücret ödüyorlar. Hakone’de dağ treni, teleferik ve göl teknesini pass’le kullanıyorlar. Dönüşte ek ücret ödememek için normal Odakyu treniyle Shinjuku’ya dönüyorlar.

Sık yapılan hatalar

• JR Pass’i özel hatta okutmak: Turnike açılmaz; IC kart ya da bilet gerekir.
• Kintetsu pass’iyle limited express’e binmek: Ek ücret ayrıca ödenir.
• Aynı adlı istasyonları karıştırmak: Umeda ile JR Osaka ayrı binalardır.
• Romancecar’ı son dakikaya bırakmak: Hafta sonu koltuklar dolabilir.
• Her “limited express”i aynı sanmak: Ek ücret kuralını her şirkette ayrıca kontrol et.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

Sıradaki adım