Japonya’da Aile İçin Sağlık Sigortası

Ailede kim hangi sigortaya girer?

Japonya’da sigorta türünü sen seçmezsin; ailenin çalışma durumu belirler. İki sigortanın tedavi kapsamı aynıdır, ama aile kuralları çok farklıdır.

İki sigortanın genel farkları, prim oranları ve hasta payı sağlık sigortası rehberinde anlatılıyor. Bu sayfa yalnızca aileye özgü kuralları ele alır.

İşveren sigortasında bağımlı olma şartları

İşveren sigortasında bağımlı sayılmak için üç şartı birlikte sağlaman gerekir: akrabalık, Japonya’da yaşamak ve gelir sınırı. Japonya Emeklilik Kurumu ile Kyōkai Kenpo bu şartları şöyle açıklar.

1. Akrabalık

Eş, çocuk, torun, kardeş ile anne baba ve büyükanne-büyükbaba gibi üst soydan akrabalar için sigortalıyla aynı evde yaşama şartı aranmaz; gelir ve geçim şartları yine geçerlidir. Bunların dışındaki üçüncü dereceye kadar akrabalar için sigortalıyla aynı evde yaşamak da gerekir.

2. Japonya’da adres kaydı

Nisan 2020’den beri bağımlı olmak için Japonya’da adres kaydı, yani 住民票 (jūminhyō) şartı aranır. Bazı istisnalar vardır:

• Yurt dışında okuyan öğrenci çocuk.
• Sigortalının yurt dışı görevine eşlik eden aile üyeleri.
• Turizm, tedavi ya da gönüllülük için geçici olarak yurt dışında bulunanlar.
• Sigortalı yurt dışı görevindeyken doğan ya da evlilikle aileye katılanlar.

Yurt dışında çalışmaya başlayan ya da kalıcı olarak yerleşen kişi bağımlılıktan çıkar. Türkiye’de yaşayan anne baban bu yüzden kural olarak bağımlı olamaz.

3. Gelir sınırı

Gelir sınırının yanında bir oran şartı da vardır. Sigortalıyla aynı evde yaşıyorsan gelirin, sigortalının yıllık gelirinin yarısından az olmalıdır. Ayrı evde yaşıyorsan gelirin, sigortalıdan aldığın destekten az olmalıdır.

Nisan 2026’dan beri maaş geliri olan bağımlı adayında hesap kolaylaştı. Gelir artık iş sözleşmesindeki ücrete göre değerlendirilebiliyor. Bunun için 労働条件通知書 (rōdō jōken tsūchisho, çalışma koşulları bildirimi) ve gelirin yalnızca maaş olduğuna dair bir beyan verirsin. Sözleşme yenilenir ya da koşullar değişirse belgeleri yeniden sunarsın.

İş yoğunluğu yüzünden fazla mesai yapan bağımlının geliri geçici olarak sınırı aşabilir. Kyōkai Kenpo’ya göre işverenden alınan bir belgeyle bu durum kural olarak art arda en fazla 2 kez bağımlılığı bozmaz.

Bağımlı bildiriminde istenebilecek belgeler

Bildirim formunun adı 被扶養者（異動）届 (hifuyōsha idō todoke) olup işveren tarafından sigortacıya iletilir. Senden istenecek belgeler işverene ve aile durumuna göre değişebilir. Hazırlıklı olmak için şunları elinin altında tut:

• My Number: Bağımlı olacak her aile üyesinin numarası.
• Akrabalık belgesi: Adres kaydında aynı hanede görünmüyorsanız evlilik ya da doğum belgesi ve Japonca çevirisi.
• Gelir belgesi: Eşin çalışıyorsa iş sözleşmesi ya da maaş belgesi; Japonya’ya yeni geldiyse gelirinin olmadığına dair açıklama.
• Öğrenci belgesi: 16 yaş üstü çocuk için okul belgesi istenebilir.

Ulusal sağlık sigortasında aile

国民健康保険 (kokumin kenkō hoken) sisteminde bağımlı kavramı yoktur. Hanedeki her kişi ayrı sigortalıdır ve kendi belgesini alır. Prim ise hane üzerinden hesaplanır ve tek bir bildirimle gelir.

• Kişi başı pay: Primin bir kısmı hanedeki her sigortalı için sabit tutardır. Çocuk sayısı arttıkça bu kısım da artar.
• Okul öncesi çocuk indirimi: Okula başlamamış çocuğun kişi başı payı yarıya indirilir. Shinjuku Belediyesi’nin açıklamasına göre bunun için başvuru gerekmez.
• Çocuk destek katkısı: 2026 mali yılından itibaren prime 子ども・子育て支援金 (kodomo kosodate shienkin) payı eklendi. Shinjuku’nun hesabında bu katkının kişi başı kısmı yalnızca 18 yaş ve üstü sigortalılar için sayılıyor.
• Gelir bildirimi: Japonya’ya yeni gelen ve geliri olmayan aile üyeleri de belediyeye gelir bildirimi verirse düşük gelir indirimi hesaplanabilir.

Primin bileşenleri, yerel oranlar ve indirim dilimleri sağlık sigortası rehberinde. Kesin tutarı belediyenin gönderdiği yıllık bildirim gösterir.

Aileye yeni üye: geliş, doğum, ayrılış

Ailenin yapısı değiştiğinde sigorta kaydı da değişir. Gecikme hem tedavi masrafına hem de geriye dönük prime yol açabilir.

Bağımlı eş 20–59 yaş arasındaysa emeklilik sisteminde de 第3号被保険者 (dai sango hihokensha) olarak kaydedilir ve ayrıca prim ödemez. Bu bildirim de işveren üzerinden yapılır. Doğumla ilgili ödemeler ve yardımlar hamilelik ve doğum yardımları sayfasında.

Çocuğun sigortası ve belediye desteği

Çocuğun sigortası tamamlanmadan belediyenin çocuk tıbbi yardım belgesi çıkmaz. Bu yüzden önce sigorta, sonra yerel destek başvurusu gelir. Sigorta kaydı biter bitmez belediyenin çocuk masasına uğra.

Belediye desteği çocuğun muayene payını büyük ölçüde azaltır ya da sıfırlar. Yaş sınırı ve tutar bölgeye göre değişir; ayrıntılar ve örnekler çocuk sağlığı rehberinde.

Örnek senaryo

Cengiz, Fukuoka’da bir üretim şirketinde mühendis: Eşi ve iki çocuğu bağımlı vizesiyle geliyor. Adres kaydından sonra insan kaynaklarına bağımlı bildirimini veriyor; üçü ek prim ödemeden sigortaya giriyor. Bir yıl sonra eşi yarı zamanlı işe başlıyor. Cengiz, eşinin iş sözleşmesindeki ücretin yıllık 1,3 milyon yenin altında kaldığını kontrol ediyor ve belgeleri şirkete veriyor.

Türkiye’den gelenler için notlar

• SGK alışkanlığı: Türkiye’de eş ve çocuk genelde otomatik olarak sigortalının üzerinden yararlanır. Japonya’da bağımlılık bir başvuruyla başlar ve gelir şartına bağlıdır.
• Anne baba: Türkiye’de yaşayan ebeveynler Japonya’daki sigortana eklenemez. Ziyaret sırasında hastalanma ihtimaline karşı Türkiye’den seyahat sigortası yaptırmaları gerekir.
• Çevirili belgeleri sakla: Vize başvurusu için hazırladığın evlilik ve doğum belgesi çevirileri, sigorta bildiriminde de işine yarar. Kopyalarını tek bir dosyada tut.
• Bağımlı vizesi ve çalışma: Bağımlı vizesiyle çalışan eşin hem vize hem sigorta tarafında sınırları vardır. Çalışma izni kuralları bağımlı vizesi rehberinde.

Sık yapılan hatalar

• Bağımlı bildirimini geciktirmek: Eş ve çocuk o süre içinde sigortasız kalır.
• Yeni doğanı eklemeyi unutmak: Bebeğin ilk aşı ve kontrolleri sigorta belgesiyle yapılır.
• Geçmiş yılın gelirine bakmak: Bağımlılıkta önümüzdeki 12 ayda beklenen gelir esas alınır.
• Ulusal sigortada gelir bildirimini atlamak: Gelirsiz aile üyeleri için indirim hesaplanamaz.
• Taşınınca belediyeye bildirmemek: Ulusal sigorta ve çocuk desteği belediyeye bağlıdır.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

Sıradaki adım