Japonya’da Adres Kaydı

Adres kaydı neden bu kadar önemli?

Belediyedeki kayıt, Japonya’daki resmî varlığının başlangıç noktasıdır; kayıt olmadan jūminhyō (住民票, ikamet belgesi) alamazsın ve bu belge olmadan banka, telefon ve sigorta işlemleri takılır.

Kayıtla birlikte birkaç şey aynı anda başlar: My Number numaran atanır, sağlık sigortası ve emeklilik kaydının yolu açılır, yerel vergi kaydın oluşur.

Yabancılar için kayıt iki yasaya birden dayanır: belediye tarafı Temel Yerleşik Kaydı Kanunu’na, göç tarafı Göç Kanunu’na tabidir, bu yüzden ceza da iki ayrı yerden gelebilir.

Üç bildirim türü: hangisi senin durumun?

Tokyo’da her özel ilçe (ku) ayrı belediye sayılır. Shinjuku’dan Shibuya’ya taşınmak tenkyo değil, tenshutsu ve tennyū gerektirir. Osaka ve Kyoto’da ise ilçeler aynı şehrin parçasıdır; şehir içindeki taşınma tenkyo olur.

İlk kayıt: adım adım

1. Belediyeyi bul: Adresinin bağlı olduğu belediye binasına ya da şube ofisine git. Japonca adı 市役所 (shiyakusho), 区役所 (kuyakusho) veya 町役場 (machi yakuba) olabilir.
2. Belgeleri götür: Residence card ve pasaport temel belgelerdir. Aile olarak geldiysen aile üyelerinin pasaportlarını ve akrabalık belgelerini de götürürsün.
3. Formu doldur: Formda adres, hane reisi ve hane reisine yakınlık sorulur. Adresi kira sözleşmendeki yazımla birebir yaz.
4. Kartı arkaya işlet: Görevli yeni adresini residence card’ın arkasına basar ya da yazar.
5. Aynı gün diğer masalar: İşveren sigortan yoksa sağlık sigortası ve emeklilik kaydını aynı binada yaparsın.

Evli geliyorsan evlilik ilişkisini gösteren belge istenebilir. Türkiye’den gelen nüfus kayıt örneğinin Japonca çevirisini önceden hazırlamak işi hızlandırır. Hangi belgenin kabul edildiğini gideceğin belediyeye önceden sor.

Başka şehre taşınırken: çıkış ve giriş

Şehir değiştirirken iki bildirim yaparsın: önce eski belediyeye çıkış bildirimini verirsin, taşındıktan sonra yeni belediyeye giriş kaydını yaparsın.

Çıkış bildirimini yasa “önceden” yapılmasını ister. Gişede yaparsan sana 転出証明書 (tenshutsu shōmeisho, çıkış belgesi) verilir ve bu belgeyi yeni belediyeye götürürsün.

My Number kartın varsa iş kolaylaşır, çünkü kart sahibi çıkış belgesi olmadan giriş yapabilir; kartın kendisi yeterlidir.

Mynaportal ile çevrim içi çıkış bildirimi

引越しワンストップサービス (hikkoshi wan sutoppu sābisu), çıkış bildirimini telefondan yapmanı sağlar. Bunun için elektronik sertifikası geçerli bir My Number kartı ve kartın şifreleri gerekir.

• Zaman aralığı: Tokyo Bunkyō’nun açıklamasına göre başvuru taşınmadan 30 gün önce başlar, taşındıktan 10 gün sonra kapanır.
• Kapsam: Yalnız Japonya içindeki taşınmalar için geçerlidir; yurt dışına çıkışta kullanılamaz.
• Kontrol: E-posta onayı yetmez. Mynaportal’da iki belediyenin de durumu “完了” (kanryō, tamamlandı) görünmeli.
• Giriş kaydı yine yüz yüze: Yeni belediyeye taşındıktan sonra 14 gün içinde gidip kartınla kaydı tamamlarsın.

Çevrim içi başvurudan sonra bazı belediyelerde marketten belge alma hizmeti kapanır. Yeni işyerin jūminhyō istiyorsa belgeyi başvurudan önce al.

Jūminhyō: ne zaman istenir, nasıl alınır?

住民票の写し (jūminhyō no utsushi), belediye kaydının resmî örneğidir. Ev sözleşmesi, ehliyet, araç kaydı ve bazı işveren işlemleri bu belgeyi ister.

Ücret belediyeye göre değişir; örneğin Tokyo Chūō’da bir nüsha 300 yendir. My Number kartın varsa birçok belediyede belgeyi marketteki çok işlevli makineden de alabilirsin.

Belgeyi alırken My Number numarasının basılmasını istemezsen bunu formda belirt; çoğu kurum numarasız nüshayı tercih eder.

Belediyeye göre değişen kurallar

Süre ve ceza ülke genelinde aynıdır, ama gişe düzeni her belediyede farklıdır. Bazı büyük belediyeler randevu sistemi kullanır, bazıları ayın belirli hafta sonlarında gişe açar.

Mart sonu ve nisan başı, şirket ve okul taşınmalarıyla en kalabalık dönemdir ve bu haftalarda birkaç saat beklemek olağandır.

Kendi belediyenin kuralını öğrenmenin en sağlam yolu, belediye sitesindeki 住民異動 (jūmin idō) sayfasıdır. Çok dilli genel rehber için CLAIR çok dilli yaşam bilgisi sayfasına bakabilirsin. Gişe düzeni ve tercüman hizmeti belediye işlemleri sayfasında anlatılıyor.

Geç kalırsan ne olur?

• Belediye tarafı: Geçerli bir neden olmadan bildirim yapmayana 50.000 yene kadar idari para cezası (過料, karyō) verilebilir.
• Göç tarafı: 14 gün içinde adres bildirmeyen yabancıya 200.000 yene kadar para cezası uygulanabilir.
• 90 gün sınırı: Girişten sonra 90 gün içinde geçerli bir neden olmadan adres bildirmezsen kalış statün iptal edilebilir.
• Yanlış bildirim: Gerçeğe aykırı adres bildirimi bir yıla kadar hapis veya 200.000 yene kadar para cezası gerektirebilir.

Kayıttan sonra neleri güncellersin?

Adresin değişince diğer kurumlar bunu kendiliğinden öğrenmez; banka, kredi kartı şirketi, telefon operatörü ve işvereni ayrıca bilgilendirirsin.

Postanın yeni adrese gelmesi için postaneye taşınma bildirimi verirsin; ayrıntılar postane rehberinde. Ev taşıma sürecinin tamamı ise taşınma sayfasında.

Örnek senaryolar

Senaryo 1, Kyoto’ya yerleşen Yasemin (27): İlk hafta ucuz bir otelde kalıyor ve 10. gün kiralık evine giriyor. 14 günlük süre ev adresine yerleştiği günden başlıyor; kaydı o haftanın cuması yaptırıyor.

Senaryo 2, Tokyo içinde ilçe değiştiren Onur (31): Nakano’dan Setagaya’ya taşınıyor. Mynaportal’dan çıkış bildirimini taşınmadan iki hafta önce veriyor, taşındıktan sonra belediyenin hafta sonu açık gişesinde giriş kaydını tamamlıyor.

Senaryo 3, Osaka’da ev değiştiren Yasemin’in kuzeni: Kita ilçesinden Tennōji ilçesine taşınıyor. İkisi de Osaka şehrine bağlı olduğu için yalnız tenkyo todoke yapıyor.

Sık yapılan hatalar

• Kartsız kayıt: Residence card olmadan yapılan kayıt göç idaresine bildirim sayılmaz. Kartı mutlaka yanına al.
• Tokyo ilçelerini aynı şehir sanmak: Her ku ayrı belediyedir. İlçe değiştirirken çıkış bildirimini unutma.
• Çevrim içi onayı yeterli saymak: Mynaportal’da “tamamlandı” görünmeden yeni belediyeye gitme.
• Otel adresini kalıcı kaydettirmek: Kayıt gerçekten yaşadığın adrese yapılır. Kısa konaklamadan sonra asıl evine geçince süre yeniden önemlidir.
• Diğer kurumları unutmak: Banka ve operatöre adres değişikliğini bildirmezsen önemli mektuplar eski adrese gider.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

Sıradaki adım