Japonya’da Maaş

Japonya’da maaş nasıl ve ne zaman ödenir?

Çalışma Standartları Yasası, ücretin nasıl ödeneceğini beş temel kuralla düzenler. Bu kurallar yabancı çalışanlar için de aynen geçerlidir.

• Para olarak ödenir: Ücret yen cinsinden ödenir. Çalışanın onayıyla banka hesabına yatırılması en yaygın yöntemdir.
• Doğrudan sana ödenir: Maaşın başka bir kişiye ya da aracıya ödenmesi kural olarak yasaktır.
• Tam ödenir: Yasal kesintiler dışında bir kesinti için yazılı işçi–işveren anlaşması gerekir.
• En az ayda bir ödenir: Yıllık maaş anlaşmasında bile ödeme aylara bölünür.
• Belirli bir günde ödenir: “Ayın 25’i” gibi sabit bir gün belirlenir. “Ayın son cuması” gibi değişken günler uygun sayılmaz.

Maaş günü Japoncada 給料日 (kyūryōbi, maaş günü) diye geçer. Çoğu şirket ayın sonunda hesap kapatıp ertesi ay öder, bu yüzden ilk maaşın bir ay gecikebilir. İlk maaştan önce banka hesabı açma işini bitirmen gerekir.

Ay ortasında işe başlarsan ilk maaşın gün hesabıyla orantılı ödenir. İzinsiz gelmediğin günler için 欠勤控除 (kekkin kōjo, devamsızlık kesintisi) yapılabilir; yöntemi iş yeri yönetmeliğinde yazar. Yıllık ücretli izin kullandığın günler ise devamsızlık sayılmaz ve maaşından düşülmez.

Ödenmemiş ücret talebinde zaman aşımı şu an üç yıldır. Bu süre geçmeden yazılı olarak talep etmen, hakkını korumanın en güvenli yoludur. Bordrolarını ve çalışma saati kayıtlarını bu yüzden düzenli olarak sakla.

Brüt maaştan neler kesilir? (2026 oranları)

Japonya’da brüt maaşa 額面 (gakumen, brüt tutar), elinde kalan paraya 手取り (tedori, net maaş) denir. Aradaki farkı sosyal sigorta primleri ve vergiler oluşturur.

Sağlık sigortası oranı ilden ile değişir: Kyōkai Kenpo’da 2026 için Osaka’da %10,13, Aichi’de %9,93, Kyoto’da %9,89’dur. Büyük şirketlerin kendi sigorta birliği (kenpo kumiai) varsa oran daha düşük olabilir.

Sosyal sigorta primleri gerçek maaş yerine 標準報酬月額 (hyōjun hōshū getsugaku, standart aylık ücret) basamağı üzerinden hesaplanır. Basamak her yıl Nisan–Haziran ortalamasına göre yenilenir ve Eylül’den itibaren uygulanır. Bu yüzden bahar aylarında yapılan fazla mesai, sonraki bir yılın primlerini de yükseltebilir. Maaşın büyük ölçüde değişirse basamak yıl ortasında da güncellenebilir.

Ücret, vergi ve sigortanın ayrıntıları ayrı rehberlerde anlatılıyor: gelir vergisi, nenkin (emeklilik) ve sağlık sigortası.

Örnek hesap: 300.000 yen brüt maaştan net maaşa

Aşağıdaki örnek hesap, doğrulanmış 2026 oranlarıyla yapıldı. Kişi Tokyo’da çalışıyor, 30 yaşında, bekâr ve bakmakla yükümlü olduğu kimse yok.

İkinci yıl yerel vergi devreye girer. Bu örnekte yıllık yerel vergi yaklaşık 150.000 yen, aylık kesinti yaklaşık 12.500 yen olur. Böylece net maaş yaklaşık 237.000 yene düşer. 40 yaşını doldurduğunda ayrıca %0,81 bakım sigortası, yani bu maaşta 2.430 yen eklenir.

Örnek hesabı kendi durumuna uyarlarken:

1. Bordrodaki standart aylık ücret basamağını bul; primler bu tutardan hesaplanır.
2. Çalıştığın ilin ve sigorta kurumunun sağlık sigortası oranını kontrol et.
3. Sosyal sigorta toplamını brütten düşüp kalan tutarı Ulusal Vergi İdaresi’nin 2026 stopaj tablosunda ara.
4. Haziran ayında gelen yerel vergi bildirimindeki (tokubetsu chōshū zeigaku kettei tsūchisho, özel tahsilat bildirim belgesi) aylık tutarı ekle.

Bu rakamlar yaklaşık değerlerdir; ulaşım ödeneği, bonus ve şirkete özel kesintiler sonucu değiştirir. Yıl sonu düzeltmesi de gerçek vergiyi birkaç bin yen oynatabilir.

Bordro (kyūyo meisai) nasıl okunur?

Bordroya 給与明細 (kyūyo meisai, ücret pusulası) denir. Kâğıt ya da uygulama üzerinden gelir; genellikle üç bloktan oluşur: devam, ödemeler ve kesintiler.

Ulaşım ödeneği gelir vergisinden muaftır, ama sosyal sigorta priminin hesabına girer. Bu nedenle uzak bir evden işe gitmek, net maaşını beklenmedik şekilde küçültebilir. Fazla mesai satırının nasıl hesaplandığını fazla mesai rehberinde bulursun.

2026 asgari ücret: bölgelere göre tablo

Japonya’da asgari ücret 最低賃金 (saitei chingin) her il için ayrı belirlenir. 2026 artışları 1 Ekim–2 Aralık 2026 arasında kademeli olarak yürürlüğe giriyor.

Aylık maaşın asgari ücreti karşılayıp karşılamadığını görmek için saatlik karşılığını hesaplarsın. Aylık maaşı, ayda ortalama planlanan çalışma saatine bölersin. Ulaşım, aile ve fazla mesai ödemeleri bu hesaba girmez.

Hesap örneği: Tokyo’da 200.000 yen temel maaş ve ayda 160 saat planlı çalışma 1.250 yen eder. Bu tutar 1 Ekim 2026’dan itibaren 1.280 yenin altında kalır ve yasaya aykırı olur.

Bonus (shōyo) nasıl işler?

Bonusa 賞与 (shōyo) ya da ボーナス (bōnasu) denir. Birçok şirket yazın (Haziran–Temmuz) ve kışın (Aralık) olmak üzere yılda iki kez öder. Bonus yasal bir zorunluluk değildir; hakkın sözleşmeye ve 就業規則 (shūgyō kisoku, iş yeri yönetmeliği) metnine bağlıdır.

• “X aylık” ifadesi: “Yılda 4 aylık bonus” genellikle temel maaş üzerinden hesaplanır, toplam brüt üzerinden değil.
• Bonustan da kesinti yapılır: Sağlık, emeklilik ve istihdam primleri bonustan da alınır; gelir vergisi ayrı bir oran tablosuyla kesilir.
• Yerel vergi kesilmez: Yerel vergi aylık maaştan alınır, bonustan ayrıca kesilmez.
• Ayrılış zamanı: Birçok şirket, ödeme gününde çalışıyor olmayı bonus koşulu yapar. İşten ayrılmayı planlıyorsan tarihi buna göre seç.

Bonus tutarı çoğu zaman şirket performansına ve kişisel değerlendirmene bağlanır. Bu nedenle ilk yıl, işe giriş tarihine göre orantılı ya da daha düşük bir bonus alman olağandır.

Yıllık maaş (nenpō) teklifinde bonusun pakete dahil olup olmadığını mutlaka sor. Sözleşmenin nasıl okunacağı iş sözleşmesi rehberinde anlatılıyor.

Maaş teklifini değerlendirirken nelere bakmalısın?

Japon şirketleri teklifi çoğu zaman 月給 (gekkyū, aylık maaş) ya da 年収 (nenshū, yıllık toplam gelir) olarak yazar. İki rakam farklı şeyleri anlatır, bu yüzden aynı ölçüye çevirmeden karşılaştırma yapma.

1. Yıllık toplamı parçala: Nenshū rakamının ne kadarının aylık maaş, ne kadarının bonus olduğunu sor. Bonus garanti değilse onu ayrı tut.
2. Sabit fazla mesaiyi ayır: 固定残業代 (kotei zangyōdai, sabit fazla mesai ücreti) varsa kaç saati ve kaç yeni kapsadığı yazılı olmalıdır.
3. Ödenekleri listele: Ulaşım, konut, aile ve dil ödeneklerinin hangisinin sürekli olduğunu öğren. Bazı ödenekler deneme süresinde ödenmez.
4. Deneme süresini kontrol et: 試用期間 (shiyō kikan, deneme süresi) boyunca maaş daha düşük olabilir. Bu fark sözleşmede açıkça yazmalıdır.
5. Artış düzenini sor: 昇給 (shōkyū, maaş artışı) çoğu şirkette yılda bir, genellikle Nisan’da yapılır. Son yıllardaki ortalama artışı sormak normal bir sorudur.
6. Net tutarı hesapla: Yukarıdaki örnek hesabı kendi rakamlarınla tekrarla ve ikinci yılın yerel vergisini de ekle.

Görüşme sırasında maaşı nasıl konuşacağını mülakat rehberinde bulabilirsin. İş arayışının genel adımları için iş bulma bölümüne bak.

Maaşı karşılaştırırken yaşadığın şehrin kirasını da hesaba kat. Tokyo’daki yüksek maaş, kira farkı nedeniyle taşradaki daha düşük bir maaştan az para bırakabilir. Şirketin kira desteği ya da lojman (shataku) sunup sunmadığını da sor; bu destek bazen birkaç on bin yenlik fark yaratır.

Yerel vergi neden ikinci yıl başlar? Yıl sonu belgeleri

Yerel vergi, 1 Ocak’ta kayıtlı olduğun belediyeye, önceki takvim yılının gelirine göre ödenir. Japonya’ya yeni geldiysen ilk yıl bu vergi çıkmaz; ertesi yılın Haziran ayında kesinti başlar. Hesabın ayrıntıları belediye vergisi sayfasında.

Gelir vergisi her ay tahmini olarak kesilir. Aralık maaşında yapılan 年末調整 (nenmatsu chōsei, yıl sonu düzeltmesi) ile yıllık gerçek vergi hesaplanır. Fazla kesinti iade edilir, eksik kalan tutar ek olarak alınır.

2026 yılı için temel indirim ve maaş geliri indirimi yükseldi. Bu artış aylık stopaja yansımıyor; farkı Aralık 2026 yıl sonu düzeltmesinde iade olarak görürsün.

Yıl sonunda işveren sana 源泉徴収票 (gensen chōshūhyō, yıllık stopaj belgesi) verir. Bu belge vize yenileme, kredi ve kira başvurularında gelir kanıtı olarak istenir. Yıl ortasında işten ayrıldıysan ya da ek gelirin varsa vergi beyanı vermen gerekebilir.

Sık yapılan hatalar

• Brüt teklifi net sanmak: Tokyo’da 40 yaş altı biri için kesintiler ilk yıl brütün yaklaşık %17’si, ikinci yıl %21’i civarındadır.
• İkinci yıl için bütçe yapmamak: Yerel vergi Haziran’da başlayınca net maaş birden düşer. İlk yıl bu farkı kenara ayır.
• Sabit fazla mesaiyi temel maaş sanmak: Teklifteki tutarın içinde sabit mesai ücreti olabilir. Saatlik karşılığı asgari ücretle karşılaştır.
• Sigorta kaydını kontrol etmemek: Tam zamanlı çalıştığın hâlde bordroda kōsei nenkin ve kenkō hoken yoksa İK’ya sor.
• Asgari ücret tarihini kaçırmak: Yeni asgari ücret ilinde yürürlüğe girdiği günden itibaren uygulanır. Saat ücretli çalışıyorsan Ekim–Aralık bordrolarında yeni tutarın yansıyıp yansımadığına bak.
• Belgeleri atmak: Bordroları ve gensen chōshūhyō belgesini en az birkaç yıl sakla; vize işlemlerinde gerekir.
• Ayrılırken emeklilik iadesini unutmak: Japonya’dan kesin ayrılırken prim iadesi isteyebilirsin; ayrıntılar toplu iade sayfasında.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

Sıradaki adım