Japonya’da Part-time İş (Arubaito)

Japonya’da kimler part-time çalışabilir?

İlk adım, oturum kartındaki statüne bakmaktır. Aşağıdaki tablo, en yaygın statülerde part-time çalışma kuralını özetler.

Göç İdaresi’ne göre daimi oturum sahibi ve uzun süreli yerleşik gibi statüler, çalışma kısıtı olmayan statülerdir. Bu kişiler part-time ya da tam zamanlı istedikleri işi yapabilir.

Çalışma vizesi sahipleri için durum farklıdır. Statün yalnızca o statüde tanımlı işi kapsar. Hafta sonu restoranda çalışmak ya da serbest çeviri yapmak gibi ek ücretli işler için önceden statü dışı faaliyet izni alman gerekir.

Working holiday kurallarını working holiday sayfasında, eş ve çocuklar için statüyü bağımlı vizesi sayfasında anlattık.

Statü dışı faaliyet izni nasıl alınır?

İzin, oturduğun bölgeden sorumlu göçmenlik bürosuna başvuruyla alınır. Başvuru ücretsizdir ve standart işlem süresi 2 hafta ile 2 ay arasındadır.

İki tür izin vardır. Kapsamlı izin (hōkatsu kyoka), işvereni belirtmeden haftada 28 saate kadar çalışmaya izin verir. Bireysel izin (kobetsu kyoka) ise belirli bir işveren ve iş için verilir.

Öğrenci ve bağımlı statüsündekiler genelde kapsamlı izin alır. Çalışma saati nesnel olarak doğrulanamayan serbest işler, örneğin saat kaydı olmayan çeviri ya da tasarım işleri, öğrenciler için bireysel izin gerektirir.

Öğrenci statüsüyle Japonya’ya ilk kez gelenler, kalış süresi 3 ay olmayan durumlarda izni girişteki havalimanında isteyebilir. İzin verildiğinde oturum kartının arkasına işlenir.

Kapsamlı izin için başvuru formu ve oturum kartın, pasaportun yeterlidir. Bireysel izinde ise işin içeriğini gösteren ek belgeler, örneğin iş sözleşmesi ya da işverenin açıklaması istenir.

Aynı anda hem kapsamlı hem bireysel izne sahip olabilirsin. Örneğin konbinide kapsamlı izinle çalışırken, belirli bir şirketteki stajın için ayrıca bireysel izin alabilirsin.

Öğrenciler için başvuru belgeleri ve okulun rolü öğrenci çalışma izni sayfasında ayrıntılı anlatılıyor. Bu sayfada izni olan herkes için ortak kurallara odaklanıyoruz.

28 saat sınırı nasıl hesaplanır?

Resmî kural kısadır: kapsamlı izinle “ilke olarak haftada 28 saat içinde” çalışabilirsin. Bu sınır işyeri başına değil, tüm işlerinin toplamı içindir.

• İki iş, tek sınır: Bütün işlerinin saatleri toplanır. Öğrenci olarak hesap yapıyorsan öğrenci çalışma izni sayfasındaki örneklere bak.
• Güvenli hesap: Resmî metin haftanın nasıl sayılacağını ayrıntılandırmaz. Bu yüzden herhangi bir 7 günlük dilimde 28 saati aşmamak en güvenli yoldur.
• Tatil istisnası yalnızca öğrenciler için: Okulun uzun tatillerinde öğrenciler günde 8 saate kadar çalışabilir. Bağımlı statüsünde böyle bir istisna yoktur.
• Mola süresi: Vardiya içindeki ücretsiz mola, çalışma saatine sayılmaz; bordronu kontrol et.

Pratik bir örnek düşünelim. Pazartesi–Cuma her gün 4 saat konbinide çalışıyorsan haftada 20 saat yapmış olursun. Cumartesi 8 saatlik bir depo vardiyası eklersen toplam 28 saate ulaşırsın ve o hafta başka iş alamazsın.

Vardiyaları ayrı ayrı uygulamalarda tutuyorsan, haftalık toplamı tek bir tabloda topla. İşverenler senin diğer işini bilmez; sınırdan sorumlu olan sensin.

Sınırı aşmak, statü uzatma başvurusunda olumsuz değerlendirilebilir. Uzatma sürecini vize uzatma sayfasında anlattık. Her ay vardiya çizelgeni ve bordrolarını sakla.

Hangi part-time işler yasak?

İzin, eğlence ve benzeri sektördeki işyerlerinde yapılan faaliyetleri kapsamaz. Göç İdaresi bunu “fūzoku eigyō” yapılan işyerleri olarak tanımlar.

• Kapsam işyerine göredir: Hostes kulübü ya da benzeri bir mekânda bulaşıkçı ya da kasiyer olarak çalışmak da yasaktır.
• Örnekler: Konsomatrislik yapılan barlar, kabareler, gece kulübü türü mekânlar ve pachinko salonları bu kapsamdadır.
• İstisna: Bir temizlik şirketinin çalışanı olarak bu mekânlara temizliğe gönderilmek, bazı okulların rehberlerinde istisna olarak belirtilir; emin değilsen göçmenlik bürosuna sor.
• Şirket kurmak: Öğrenciyken şirket kurup çalışan almak izinle yapılamaz; bunun için işletme statüsü gerekir.

Yasak listesinin amacı, öğrencileri ve aileleri riskli çalışma ortamlarından korumaktır. Bu yüzden ihlal, saat sınırını aşmaktan daha ağır değerlendirilebilir. Yüksek saatlik ücret vaat eden gece işi ilanlarına özellikle dikkat et.

Bazı ilanlar işin türünü açıkça yazmaz ve yalnızca “içecek servisi” ya da “müşteri karşılama” der. Mekânın adı, çalışma saatleri ve kıyafet kuralı sana ipucu verir. Gece yarısından sonra açık olan ve hostes çalıştıran mekânlardan uzak dur.

İş ilanı belirsizse, işvereninden işyerinin ruhsat türünü yazılı olarak iste. “Herkes çalışıyor” cevabı yeterli değildir.

En yaygın part-time işler ve gereken Japonca

Part-time işin ikinci bir faydası da Japonca pratiğidir. Kasada, mutfakta ve telefonda her gün aynı kalıpları duyar, kısa sürede iş dilinin temelini öğrenirsin. Telefonda kullanılan kalıplar için telefonda Japonca rehberine bakabilirsin.

İş seçimini çoğu zaman Japonca seviyen belirler. Aşağıdaki tablo genel bir yön gösterir.

İlk işini bulmak genelde en zor adımdır. Okulunun kariyer bürosu ve öğrenci danışmanları, yabancı öğrenci çalıştırmaya alışık işverenleri tanır. Study in Japan sitesi de öğrencilere iş için önce okullarına danışmalarını öneriyor.

Japoncan zayıfsa mutfak, temizlik ve depo işleriyle başlayabilirsin. Japoncan geliştikçe müşteriyle konuşulan işlere geçmek hem ücreti hem dil pratiğini artırır.

Saatlik ücret, maaş günü ve kesintiler

Japonya Öğrenci Hizmetleri Kurumu’nun (JASSO) Study in Japan sitesine göre öğrencilerin ortalama saatlik ücreti yaklaşık 1.000 yen (eski veri; 2026’da en düşük asgari ücret bile 1.085 yen). Öğrencilerin yüzde 49’u 1.000–1.200 yen arasında kazanıyor.

Ücret alt sınırı, her il için ayrı belirlenen asgari ücrettir. Güncel rakamları ve vergi kesintilerini ev sahibi sayfamız maaş rehberinde topladık; burada tekrar etmiyoruz.

• Gece ve fazla mesai zammı: Gece vardiyası ve yasal süreyi aşan çalışma için zamlı ücret ödenir; ayrıntısı fazla mesai sayfasında.
• Ulaşım ödeneği: Birçok işveren tren ya da otobüs masrafını ayrıca öder; ilanda “kōtsūhi” satırına bak.
• Maaş günü: Genelde ayda bir, banka hesabına yatırılır; bu yüzden işe başlamadan hesap aç.
• Örnek hesap: Saatlik 1.100 yenle haftada 25 saat çalışırsan, kesintilerden önce haftalık kazancın 27.500 yen olur.
• Bordro: Her ödemede saatlerini ve kesintileri gösteren bordroyu (kyūyo meisai) iste ve sakla.

Part-time geliri bütçenin tamamına yetmez. Öğrenciysen kira, sigorta ve okul ücretini hesaplarken part-time kazancını ek gelir olarak düşün; ana gelir olarak değil. Aylık bütçe hesabı için öğrenci bütçesi sayfasına bak.

Arubaito başvurusu adım adım

1. Statünü ve iznini kontrol et: Oturum kartının arkasında izin kaydı olmalı.
2. İlan bul: Okulunun kariyer bürosu, iş siteleri, mağaza vitrinleri ve Hello Work iyi başlangıç noktalarıdır.
3. Rirekisho hazırla: Part-time için de çoğu zaman Japonca özgeçmiş istenir; fotoğrafı unutma.
4. Mülakata git: Haftada hangi gün ve saatlerde çalışabileceğini net söyle; öğrenciysen ders programını yanında götür.
5. Kartını göster: İşverenin oturum kartını ve izni kontrol etmesi yasal yükümlülüğüdür.
6. Yazılı koşulları al: Saatlik ücret, vardiya, maaş günü ve ulaşım ödeneği yazılı verilmelidir.

İşverenin de yükümlülükleri vardır. Yabancı çalışan alan her işveren, işe alımı ve ayrılışı Hello Work’e bildirmek zorundadır. Sağlık, Çalışma ve Refah Bakanlığı’nın yabancı çalışan istatistikleri bu bildirimlere dayanır.

2025 Ekim sonu itibarıyla statü dışı faaliyet izniyle çalışan yabancı sayısı 449.324’tü. Yani yalnız değilsin; ama kurallara uymayan işverenler de var, bu yüzden yazılı koşulsuz işe başlama.

İlan kanallarını iş siteleri ve Hello Work sayfalarında, özgeçmiş formatını rirekisho rehberinde bulursun.

Örnek senaryolar

Senaryo 1: Dil okulu öğrencisi. Emre, Narita’da öğrenci statüsüyle giriş yaparken izin başvurusunu havalimanında yapıyor. İki hafta sonra bir otelde haftada 20 saatlik temizlik işine başlıyor. Yaz tatilinde günlük 8 saati aşmadan vardiyalarını artırıyor.

Senaryo 2: Bağımlı statüsündeki eş. Selin, eşi çalışma vizesiyle Tokyo’da olduğu için bağımlı statüsünde. Göçmenlik bürosundan izin alıp bir dil okulunda haftada 12 saat Türkçe ve İngilizce dersi veriyor. Tatil istisnası olmadığından okul tatilinde de 28 saati aşmıyor.

Senaryo 3: Çalışma vizesi sahibi. Kerem, tam zamanlı mühendis olarak çalışıyor ve hafta sonları çeviri yapmak istiyor. Bu iş statüsünün dışında kaldığı için önce bireysel izin başvurusu yapıyor ve işverenine de haber veriyor.

Senaryo 4: Mezun olup iş arayan. Deniz, Japon bir üniversiteden mezun olduktan sonra iş aramaya devam etmek için Özel Faaliyet statüsüne geçiyor. Okulunun tavsiye mektubunda izin talebi yer aldığı için kapsamlı izinle haftada 28 saate kadar part-time çalışıyor. İş sözü aldığında ise çalışma statüsüne geçiş başvurusunu yapıyor.

Deniz’in durumunda iznin kapsamı tavsiye mektubuna bağlı olduğu için mektubu okulundan erken iste. Mektup gelmeden başvuru eksik kalır.

Dört senaryonun ortak dersi şudur: önce statünü, sonra izin türünü, en son işi seç. Bu sırayı tersine çevirmek, iyi niyetle bile yapılsa, sonraki başvurularında sorun yaratabilir.

Sık yapılan hatalar

• İzin gelmeden işe başlamak: Başvuru yapmış olmak çalışmaya izin vermez; kayıt karta işlenmeden başlama.
• İki işin saatlerini ayrı saymak: 28 saat tüm işlerin toplamıdır.
• Tatil istisnasını yanlış uygulamak: Günlük 8 saat kuralı yalnızca öğrencilerin okul tatilleri içindir.
• “Sadece mutfakta” deyip yasak mekânda çalışmak: Yasak işyerine göredir, göreve göre değil.
• Nakit ödemeyi kabul edip bordro almamak: Saatlerini kanıtlayamazsan uzatmada zorlanırsın.
• İşten ayrılınca haber vermemek: Vardiyaları bırakmadan önce işverene makul bir süre tanı; Japonya’da ani ayrılık iş referansını zedeler.
• Turist girişiyle “deneme vardiyası” yapmak: Ücretli her faaliyet çalışma sayılır.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

Sıradaki adım