Japonya’da Yabancı Şirketlerde Çalışmak

Gaishikei nedir, Japon şirketinden farkı ne?

Gaishikei (外資系), yabancı sermayeli ya da çok uluslu bir şirketin Japonya’daki birimi demektir. Bu birim bir Japon anonim şirketi (kabushiki kaisha) ya da yabancı şirketin şubesi olabilir.

Japonya’da kayıtlı yabancı çalışan sayısı 2025 Ekim sonunda 2.571.037 kişiye ulaştı. Bunların 865.588’i uzmanlık ve teknik alan statülerinde çalışıyor; yabancı şirketlerdeki beyaz yaka işlerin çoğu bu gruba girer.

Farkı en iyi bir karşılaştırma gösterir. Aşağıdaki tablo genel eğilimleri anlatır; her şirketin kendi kültürü vardır, mülakatta mutlaka sor.

Günlük çalışma kültüründe de farklar hissedilir. Gaishikei şirketlerde toplantılar genelde kısa tutulur ve kararı çoğu zaman rolün sahibi verir. Fikrini doğrudan söylemen beklenir; sessiz kalmak ilgisizlik gibi algılanabilir.

Öte yandan Japonya birimi, Japon müşterilerle ve Japon yasalarıyla çalışır. Bu yüzden ofiste Japon iş adabının birçok kuralı yine geçerlidir: dakiklik, yazılı teyit ve hiyerarşiye saygı bunların başında gelir. Bu kuralları iş kültürü sayfasında ayrıca anlattık.

Japon şirketlerinin işe alım takvimi ve kıdem sistemi ayrı bir konudur; ayrıntısını Japon şirketleri rehberinde bulursun.

Yabancı şirket sana uygun mu?

Gaishikei herkes için doğru yol değildir. Aşağıdaki profillerden birine uyuyorsan şansın genelde daha yüksektir.

• Japoncası başlangıç ya da orta seviyede olanlar: İngilizce iş ilanlarının çoğu bu şirketlerden çıkar.
• Uzmanlığı net olanlar: Yazılım, veri, finans, ilaç, danışmanlık ve satış gibi alanlarda deneyim belirleyicidir.
• Performansla hızlı ilerlemek isteyenler: Terfi ve maaş artışı çoğu zaman yıllık hedeflere bağlıdır.
• Çok uluslu ekipte rahat edenler: Toplantılar farklı saat dilimlerinden katılımcılarla yapılabilir.

Kendine şu üç soruyu sor: Uzmanlığını İngilizce bir mülakatta somut örneklerle anlatabiliyor musun? Hedefe bağlı ücret sistemi seni motive eder mi, yoksa strese mi sokar? Bir yeniden yapılanmada birkaç ay içinde yeni iş bulabilecek bir ağın var mı?

Üç soruya da “evet” diyorsan gaishikei güçlü bir seçenektir. Cevapların karışıksa iki yolu paralel dene ve teklifleri yan yana koy.

Buna karşılık iş güvencesini her şeyin önüne koyuyorsan, büyük bir Japon şirketinin uzun vadeli istihdam modeli sana daha uygun olabilir.

Unutma: İngilizce ortam, Japoncanın gereksiz olduğu anlamına gelmez. Yerel müşteriyle, kamu kurumlarıyla ya da tedarikçilerle çalışırken Japonca fark yaratır. İş yazışmaları için İş Japoncası bölümüne göz atabilirsin.

Yabancı şirket vize sponsoru olabilir mi?

Evet, ama bir şartla: çalışma statüsü Japonya’daki bir kurumla yapılan sözleşmeye dayanır. Göç İdaresi (ISA), “Mühendis / Beşerî Bilimler Uzmanı / Uluslararası Hizmetler” statüsünü böyle tanımlar.

Yani şirketin Japonya’da kayıtlı bir birimi yoksa, seni doğrudan sponsor edemez. Bazı şirketler bu boşluğu yerel bir istihdam aracısı (Employer of Record) üzerinden kapatır; bu durumda sözleşme tarafını mutlaka öğren.

Statü başvurusunda Göç İdaresi diploma ya da ilgili iş deneyimini gösteren belgeleri ister. Yabancı kültüre dayalı işler için en az 3 yıllık deneyim belgesi istenir; çeviri, tercümanlık ve dil öğretimi yapan üniversite mezunları bundan muaftır.

Japonca seviyesinin vize değerlendirmesine etkisini JLPT rehberindeki ilgili bölümde anlattık. Statünü sonradan değiştirmen gerekirse statü değişikliği sayfasına bak.

Şirket içi transferle Japonya’ya gelmek

Çalıştığın uluslararası şirketin Japonya’da ofisi varsa, en kısa yol çoğu zaman iç transferdir. Bu durumda Japonya’da yeni bir iş aramadan, mevcut işvereninle gelirsin.

Şirket İçi Transfer statüsü, yurt dışı ofisteki bir çalışanın belirli bir süre için Japonya’daki ofise atanmasını kapsar. Başvuruda son bir yılda yaptığın işi, unvanını ve ücretini gösteren belge istenir.

Transferin avantajı, süreci şirketin İK ve hukuk ekibinin yürütmesidir. Dezavantajı ise statünün o şirkete ve o göreve bağlı olmasıdır. Başka bir şirkete geçmek istersen genelde statü değişikliği gerekir.

Ailenle geleceksen eşin ve çocukların için bağımlı statü başvurusu ayrıca yapılır. Ayrıntılar bağımlı vizesi sayfasında.

Transfer teklifini konuşurken şu soruları sor: Sözleşmen hangi ülkede yapılacak? Japonya’da sosyal sigortaya girecek misin? Konut ve okul desteği olacak mı? Görev süresi bitince ne olacak?

Yüksek Nitelikli Profesyonel (HSP) puanı neden önemli?

Gaishikei şirketlerdeki deneyimli çalışanların bir kısmı Yüksek Nitelikli Profesyonel statüsüne uygundur. Bu statü, eğitim, deneyim, yıllık gelir ve araştırma gibi kalemlere puan verir.

Adalet Bakanlığı’na göre toplam puanı 70 ve üzerinde olanlar göçmenlik ayrıcalıklarından yararlanır. Ayrıcalıkların başlıcaları şunlardır:

• 5 yıllık kalış süresi: Yasadaki en uzun süre tek seferde verilir ve yenilenebilir.
• Daimi oturuma daha hızlı geçiş: 3 yıllık kesintisiz faaliyet yeterli olur; 80 puan ve üzerindekiler için bu süre 1 yıldır.
• Eşin çalışabilmesi: Eş, bazı çalışma statülerinin eğitim ve deneyim şartlarını karşılamadan çalışabilir.
• Öncelikli işlem: Başvurular hedef olarak daha kısa sürede incelenir.

2023 Nisan’da başlayan J-Skip (özel yüksek nitelikli profesyonel) ise puan yerine gelir ve deneyime bakar. Yüksek lisans ya da 10 yıl deneyim ile yıllık en az 20 milyon yen, yöneticiler için 5 yıl deneyim ile en az 40 milyon yen istenir.

HSP statüsü belirli bir işverene bağlıdır, bu yüzden iş değiştirdiğinde yeniden başvuru yaparsın. Puanını hesaplamak için ISA’nın puan tablosunu kullan ve sonucu İK ile paylaş. Daimi oturum yolunu daimi oturum sayfasında ayrıca anlattık.

Başvuru ve mülakat süreci nasıl işler?

Yabancı şirketlerde süreç genelde pozisyon odaklıdır ve birkaç haftada tamamlanabilir. Tipik bir akış şöyledir:

1. Başvuru: İngilizce CV ve gerekirse kısa bir ön yazıyla şirketin kariyer sayfasından ya da bir işe alım danışmanı aracılığıyla başvurursun.
2. Ön görüşme: İK ya da danışman maaş beklentini, vize durumunu ve dil seviyeni sorar.
3. Teknik ya da vaka aşaması: Kodlama testi, vaka çalışması ya da sunum istenebilir.
4. Yönetici ve ekip mülakatları: Bir kısmı yurt dışındaki merkezle, farklı saat dilimlerinde yapılabilir.
5. Referans kontrolü ve teklif: Eski yöneticilerinden referans istenmesi yaygındır.

Yurt dışından mı, Japonya’dan mı başvurmalısın? İki yol da mümkündür, ama süreleri farklıdır. Yurt dışından alınan adaylar için şirket önce Göç İdaresi’nden uygunluk belgesi (Certificate of Eligibility) ister. Belge çıktıktan sonra Japon büyükelçiliğinden ya da konsolosluğundan vize alırsın.

Japonya’da zaten çalışma statüsüyle yaşıyorsan iş değişikliği daha hızlıdır. Aynı statü kapsamında kalan bir işe geçiyorsan genelde yeni vize gerekmez, ama işveren değişikliğini 14 gün içinde Göç İdaresi’ne bildirmen gerekir.

Japonya’daki yaşam statünü baştan net söyle. Birçok ilan “Japonya’da ikamet edenler” şartı koyar, çünkü yurt dışından alım daha uzun sürer.

CV hazırlığını CV rehberinde, mülakat hazırlığını mülakat rehberinde ayrıntılı anlattık. İlan nerede aranır sorusunun cevabı iş siteleri sayfasında.

Teklifi nasıl değerlendirirsin?

Gaishikei teklifleri genelde yıllık toplam ücretle (nenpō) yazılır. Rakamı karşılaştırmadan önce şu kalemleri tek tek ayır:

Brüt maaştan vergi ve sosyal sigorta kesildiğini unutma; net hesap için maaş ve kesintiler sayfasını kullan. Sözleşmede neye bakacağını iş sözleşmesi rehberinde anlattık.

Örnek senaryolar

Senaryo 1: Türkiye’den başvuran yazılımcı. Ayşe, beş yıllık backend deneyimiyle Tokyo’daki bir yabancı yazılım şirketinin Japonya birimine başvuruyor. Teklif gelince şirket, Göç İdaresi’nden uygunluk belgesi (Certificate of Eligibility) alıyor. Ayşe bu belgeyle Türkiye’de vizesini alıp Japonya’ya giriyor.

Senaryo 2: Japonya’da mezun olan öğrenci. Mehmet, Japon bir üniversiteden mezun olup bir yabancı danışmanlık şirketinden teklif alıyor. Öğrenci statüsünden çalışma statüsüne geçiş için başvuruyu işe başlamadan önce tamamlıyor.

Senaryo 3: İç transfer. Can, İstanbul’daki çok uluslu bir şirkette iki yıldır çalışıyor. Şirketin Osaka ofisi açılınca Şirket İçi Transfer statüsüyle üç yıllığına atanıyor.

Üç senaryonun ortak noktası, başvuruyu işe başlamadan önce tamamlamaktır. Statü onaylanmadan çalışmaya başlamak, sonraki tüm başvurularını riske atar.

Senaryoların üçünde de belgeler büyük ölçüde şirketten gelir. Bu yüzden teklif aşamasında İK’ya şu soruyu sor: “Vize başvurusunu kim hazırlayacak ve ne kadar sürer?” Net bir cevap alamıyorsan şirketin yabancı alım deneyimi sınırlı olabilir.

Japonya’daki yabancı şirketlerin bir kısmı küçük satış ofisleridir. Bu ofislerde İK desteği zayıf olabilir ve vize işlerini dışarıdaki bir idari danışmana (gyōseishoshi) yaptırırlar. Bu durum sorun değildir, ama masrafı kimin ödeyeceğini baştan konuş.

Sık yapılan hatalar

• Yurt dışı merkezle sözleşmenin yeteceğini sanmak: Çalışma statüsü için Japonya’daki bir kurumla sözleşme gerekir.
• Bonusu garantili saymak: Hedefe bağlı bonus, kötü bir yılda çok düşebilir.
• Japoncayı tamamen bırakmak: Terfide ve iş değişikliğinde Japonca seçeneklerini büyütür.
• Turist girişiyle işe başlamak: Kısa süreli kalış statüsü Japonya’da ücretli çalışmaya izin vermez.
• Teklifi sözlü kabul edip yazılı belge beklememek: Ücret, görev ve çalışma yeri yazılı bildirilmeden istifa etme.
• Unvana göre karar vermek: “Manager” unvanı, Japon şirketindeki kachō ya da buchō ile aynı sorumluluğu taşımayabilir; görev tanımını oku.
• Danışmana tek kaynak gibi güvenmek: İşe alım danışmanının ücretini şirket öder, bu yüzden şirketi ayrıca kendin araştır.
• Statü yenileme tarihini unutmak: Süresi dolmadan uzatma başvurusunu yap.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

Sıradaki adım