Nenkin Sistemi: Ulusal ve Çalışan Emekliliği

İki katman nasıl çalışır?

Japonya’da emeklilik, çoğu kez iki katlı bir binaya benzetilir. Zemin kat 国民年金 (kokumin nenkin, ulusal emeklilik) ve herkes için aynıdır. Birinci kat 厚生年金 (kōsei nenkin, çalışan emekliliği) ve yalnızca bir işverene bağlı çalışanlar için vardır.

Şirkette çalışıyorsan tek bir prim ödersin, ama iki katmanda da sayılırsın. Çalışan emekliliği primi içinden ulusal emeklilik payı sisteme aktarılır. Bu yüzden 2. kategori sigortalıya belediyeden ayrıca ödeme kâğıdı gelmez.

Serbest çalışıyorsan, öğrenciysen ya da işsizsen yalnızca zemin kattasın. Primi kendin ödersin ve ileride alacağın aylık da yalnızca temel aylıktır. Kategorilerin genel tablosu nenkin sayfasında.

Ulusal emeklilik: 2026 primi ve ödeme yolları

Ulusal emeklilik primi gelire bakmaz, herkes için aynıdır. Japon Emeklilik Servisi 2026 mali yılı (Nisan 2026–Mart 2027) için aylık 17.920 yen ilan etti. Tutar her nisan yeniden belirlenir.

Her ayın primi, izleyen ayın son gününe kadar ödenir; nisan primi için son gün 31 Mayıs’tır. Ödeme yolları:

• Ödeme kâğıdı: Japon Emeklilik Servisi’nden gelen 納付書 (nōfusho) ile konbini, banka ya da postanede ödersin.
• Otomatik havale: Bankadan 口座振替 (kōza furikae) talimatı verirsin; ön kayıt gerekir.
• Kredi kartı ve akıllı telefon: Kart için ön kayıt gerekir; ödeme uygulamaları doğrudan çalışır.
• Peşin ödeme: 6 ay, 1 yıl ya da 2 yıllık peşin ödemede indirim uygulanır. Yıllık tutarı ocak ayındaki duyurudan öğrenirsin.

Geçmiş primleri 2 yıl geriye kadar ödeyebilirsin. 2 yılı geçen aylar “ödenmemiş” kalır ve ne 10 yıl hesabına ne de toplu iadeye girer.

Çalışan emekliliği: maaşa bağlı prim

Çalışan emekliliği primi 標準報酬月額 (hyōjun hōshū getsugaku, standart aylık ücret) üzerinden hesaplanır. Maaşın 32 basamaktan birine yerleştirilir; en düşük basamak 88.000 yen, en yüksek basamak 650.000 yendir.

Prim oranı Eylül 2017’den beri yüzde 18,3’te sabit. İşveren yarısını, sen yarısını ödersin; senin payın maaşının yüzde 9,15’idir. İkramiyeden de aynı oran kesilir; ikramiye başına üst sınır 1,5 milyon yendir.

2025 reformuyla en yüksek basamak kademeli yükselecek: Eylül 2027’de 680.000, Eylül 2028’de 710.000, Eylül 2029’da 750.000 yen. Yüksek maaşlıların kesintisi artacak, aylığı da buna göre büyüyecek. Bordrondaki kesintileri okumak için maaş sayfasına bak.

Tablo oranı gösterir; kuruş farkları işverenin yuvarlama kuralına göre değişir. Gerçek basamak tablosu Japon Emeklilik Servisi’nin prim sayfasındadır.

Part-time çalışan kapsama girer mi?

Haftalık saatin ve aylık çalışma günün tam zamanlı çalışanın dörtte üçüne ulaşıyorsa kapsamdasın. Daha az çalışıyorsan dört şartın birlikte sağlanması gerekir:

1. Sözleşmende haftalık çalışma süresi en az 20 saat olarak yazmalı.
2. İşin 2 aydan uzun süreceği baştan bekleniyor olmalı.
3. Tam zamanlı öğrenci olmamalısın; gece okulu gibi istisnalar vardır.
4. İş yeri 51 ve üzeri sigortalı çalıştırmalı; bu eşik Eylül 2027’ye kadar geçerli.

İş yeri eşiği kademeli düşüyor: Ekim 2027’de 36, Ekim 2029’da 21, Ekim 2032’de 11 çalışan. Aylık 88.000 yen ücret şartı da reformla kalkacak; tarihi kararnameyle belirlenecek. Öğrenci vizesiyle çalışıyorsan öğrenci istisnası seni genelde kapsam dışında tutar; kurallar öğrenci çalışma izni sayfasında.

Muafiyet ve erteleme: ödeyemiyorsan ne yapmalısın?

1. kategori sigortalılar için dört kademeli muafiyet vardır. Karar, senin, eşinin ve hane reisinin bir önceki yıl gelirine göre verilir. Muafiyet alınan aylar 10 yıl hesabına girer; aylığa ise kısmen yansır.

Kısmi muafiyette kalan tutarı ödemezsen o ay “ödenmemiş” sayılır; muafiyetin anlamı kalmaz. Bunun dışında iki erteleme yolu var:

• Ödeme ertelemesi (納付猶予, nōfu yūyo): 50 yaş altı için; yalnızca senin ve eşinin geliri sayılır. Aylar süreye girer, aylığa girmez.
• Öğrenci özel ertelemesi (学生納付特例, gakusei nōfu tokurei): Üniversite, meslek okulu ve en az 1 yıllık 各種学校 (kakushu gakkō) öğrencileri için. Yalnızca kendi gelirin sayılır; 2026 sınırı 1.280.000 yen artı indirimlerdir. Okulun listede olup olmadığını Japon Emeklilik Servisi’nin listesinden kontrol et.

Ertelenen ya da muaf tutulan primleri 10 yıl içinde 追納 (tsuinō) ile sonradan ödeyebilirsin. Üçüncü mali yıldan sonra ödemeye ek tutar biner. Başvuru belediyeye, emeklilik ofisine ya da elektronik olarak yapılır.

Kayıt ve belgeler

1. kategori kaydı, adres kaydıyla aynı gün belediyede yapılır; yasal süre 14 gündür. Belediye seni kaydeder, Japon Emeklilik Servisi de sana 基礎年金番号通知書 (kiso nenkin bangō tsūchisho, temel emeklilik numarası bildirimi) gönderir. Adres kaydı adımları adres kaydı sayfasında.

İşe girince işveren seni 5 gün içinde çalışan emekliliğine kaydeder. Sana düşen, numaranı ya da My Number’ını doğru vermektir. Çalışmayan eşin varsa işverenin 14 gün içinde 3. kategori bildirimini yapar; eşinin vizesi için bağımlı vizesi sayfasına bak.

Nisan 2022’den beri 年金手帳 (nenkin techō, emeklilik defteri) basılmıyor. Elinde eski defter varsa geçerli; yoksa bildirim belgesi onun yerine geçer. Kayıtlarını ねんきんネット (Nenkin Net) üzerinden ya da My Number portalından izleyebilirsin; portal için My Number rehberine bak.

Örnek senaryolar

Berk (27), Kyoto’da serbest çevirmen: 1. kategoride olduğu için primi kendisi ödüyor. İlk yıl geliri düşük olduğu için tam muafiyet aldı ve o aylar 10 yıl hesabına girdi. İkinci yıl geliri artınca kredi kartıyla yıllık peşin ödemeye geçti ve indirimden yararlandı.

Defne (33), Osaka’da haftada 24 saat çalışan kasiyer: İş yerinde 120 sigortalı var ve sözleşmesi bir yıllık. Dört şart birlikte sağlandığı için işveren onu çalışan emekliliğine aldı. Primi arttı sanıyordu; aslında işverenin ödediği yarıyla ileride alacağı aylık hakkı belirgin biçimde büyüdü.

Özge (22), Tokyo’da meslek okulu öğrencisi: Okulu listede olduğu için öğrenci ertelemesi aldı ve her nisan formu yeniledi. Mezun olduktan sonra maaşı düzelince ilk iki yılı ek tutar binmeden tsuinō ile kapattı.

Sık yapılan hatalar

• Ödeme kâğıdını görmezden gelmek: 2 yıl sonra o aylar kalıcı olarak boş kalır; ödeyemiyorsan muafiyet başvurusu yaparak süreyi koru.
• Kısmi muafiyette kalan tutarı ödememek: O ay “ödenmemiş”e döner ve aldığın muafiyet tamamen boşa gider.
• Öğrenci ertelemesini tek seferlik sanmak: Başvuru yalnızca nisan–mart dönemini kapsar; her yıl için ayrı form doldurman gerekir.
• İşverenin kaydını kontrol etmemek: Bordroda 厚生年金 kesintisi yoksa kayıt yapılmamış olabilir; Nenkin Net’ten kaydını kontrol et.
• Kaydı kaçırıp prim borcunu vize dosyasında görmek: Göç idaresi uzatma ve daimi oturumda prim geçmişine bakar; ayrıntı daimi oturum sayfasında.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

Sıradaki adım